Foto: Dalopez Schipper / Wikipedia

Medewerkers in het zonnetje
Die medewerkers worden vaker in het zonnetje gezet. Jaarlijks wordt op 20 januari het jubileum van het Arubaanse bibliotheekwerk gevierd met een heuse Bibliotheekdag, waarbij medewerkers – vaak samen met het publiek – presentaties en lezingen kunnen volgen. Het is altijd een mooi moment om terug te kijken op het bijzondere karakter van de Arubaanse bibliotheek, vindt Britten. ‘Ik ben blij dat we zowel een nationale als een openbare bibliotheek zijn. Onze verschillende taken vullen elkaar mooi aan: we beheren het cultureel erfgoed en brengen het naar de mensen toe. We zijn er voor iedereen: we vragen geen toegang en bieden een veilige haven.’

Die rol als ontmoetingsplek is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Sinds enkele jaren is in de openbare bibliotheekvestiging een leescafé te vinden, met een lange tafel waaraan klanten van de boeken kunnen proeven. Onlangs werd de vestiging opnieuw geschilderd, waardoor het gebouw weer fris oogt en nog jaren mee kan.

Wat staat de Arubaanse bibliotheek de komende jaren te wachten? ‘Ik verwacht veel van de ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie,’ aldus Britten. ‘Ook duurzaamheid is voor ons een belangrijk speerpunt. Ons gebouw heeft een plat dak, waar we graag zonnepanelen op willen plaatsen. Ook onze dienstauto willen we graag vervangen door een elektrisch exemplaar. Daarnaast organiseren we een terugkerend festival met duurzaamheid als thema. We willen niet alleen praten over zulke onderwerpen, maar gaan er ook mee aan de slag. Zo blijven we bestendig voor de toekomst.’

Nieuwe huisstijl
Het 75-jarig jubileum van de bibliotheek was ook een mooie aanleiding om de huisstijl van de organisatie onder handen te nemen. ‘De bibliotheek heeft haar connectie met de Arubaanse gemeenschap de afgelopen jaren enorm verstevigd,’ zegt Britten. ‘We maken ons er hard voor om iedereen zich levenslang te laten ontwikkelen. Om die groei en de connectie met de gemeenschap te weerspiegelen, hebben we het logo een nieuw uiterlijk gegeven.’

Vanwege de herkenbaarheid is de vorm van het logo hetzelfde gebleven, maar de kleuren en fonts zijn aangepast. De blokken vertegenwoordigen de ruggen van boeken, maar ook de manier waarop de bibliotheek bijdraagt aan een goed geïnformeerde gemeenschap.

Verder is de bibliotheek bezig een overzichtscatalogus samen te stellen van de kunstwerken, die de organisatie in de loop van haar geschiedenis verworven heeft, vaak door schenkingen die na afloop van tentoonstellingen door kunstenaars werden gedaan. Ook op dit moment wordt nog gewerkt aan een nieuw kunstproject: meubels die met mozaïek worden bekleed, een exercitie waaraan een aantal bibliotheekcollega’s meewerken.

Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Een mooi voorbeeld is de informatie over de betrokkenheid van Aruba bij de Tweede Wereldoorlog. ‘De viering van tachtig jaar vrijheid dit jaar heeft ook voor ons betekenis,’ benadrukt Britten. ‘Aruba leverde aan de geallieerden olie voor de vliegtuigen, waarna het eiland voor straf werd gebombardeerd. Voor veel mensen is dit een onbekend deel van de geschiedenis. Dankzij de digitalisering kunnen we deze informatie toch onderdeel maken van de expositie over oorlogshelden in onze bibliotheek.’

Nederlandse ondersteuning
Om zulke projecten vorm te geven, werkt de Arubaanse bibliotheek steeds vaker samen met andere organisaties op het eiland. Daarnaast worden de banden met de Nederlandse kant van het Koninkrijk steeds verder aangehaald: sinds vorig jaar zijn alle eilanden gekoppeld aan een POI, die hen op dezelfde manier ondersteunt als ze met een Nederlandse bibliotheekorganisatie zouden doen. ‘De behoefte van ieder eiland is weer verschillend,’ weet Britten. ‘Sommige bibliotheken kennen uitdagingen op het gebied van huisvesting, andere willen juist een sterkere collectie of programmering neerzetten. Het is fijn dat daarop wordt ingespeeld.’

Een toenemend aantal Caribische eilanden, Aruba incluis, maakt sinds kort ook gebruik van het concept van de Bibliotheek op school. Met steun van Stichting Lezen en de KB zorgen zij voor de aanschaf en inrichting van boekencollecties op scholen. Op Aruba werd de eerste schoolbibliotheek in november 2024 geopend. Samen met Rijnbrink wordt daarnaast gewerkt aan een automatisch uitleensysteem, dat de verbinding legt tussen de collecties op scholen en in de reguliere vestiging.

Ook BoekStart heeft in het aanbod van de Arubaanse bibliotheek inmiddels een plek verworven. ‘Het is in dit tropische klimaat een behoorlijke uitdaging kinderen al vanaf jonge leeftijd te motiveren om te lezen,’ weet Britten. ‘Men speelt liever buiten dan zich achter een boek te verschuilen. Toch blijven we hard ons best doen. Onlangs organiseerden we nog de 32^eeditie van ons Kinderboekenfestival, het Arubaanse equivalent van de Nederlandse Kinderboekenweek. Wij hebben ons eigen tweetalige Kinderboekenweekgeschenk, in het Nederlands – de officiële taal van het onderwijssysteem op het eiland – en het Papiamento, dat sinds enkele jaren ook geldt als officiële taal.’

Digitale ontwikkelingen
De organisatie heeft de afgelopen 75 jaar niet stilgestaan. Inmiddels hebben ook de bibliotheken op de eilanden zich gecommitteerd aan de vijf kernfuncties, zoals vastgelegd in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Dat betekent dat ook de openbare bibliotheek van Aruba uitgebreide collecties beschikbaar stelt aan haar bezoekers en een brede programmering biedt, die ontmoeting en debat stimuleert.

Ook op digitaal gebied maakt de organisatie ontwikkelingen door. Zo werd op 28 september 2023, de International Day for Universal Access to Information van UNESCO, de website coleccion.aw gelanceerd: een digitaal platform waar bezoekers het digitale erfgoed van Aruba kunnen ontdekken. In aanloop naar deze lancering werden talloze video’s en foto’s gedigitaliseerd en oude brieven getranscribeerd, allemaal om de digitale collectie te vergroten. Het initiatief werd in 2024 bekroond met de Internet Archive Hero Award, als blijk van lof voor alle inspanningen.

Zo krijgt het 75-jarig bestaan dat de bibliotheekorganisatie dit jaar viert, een feestelijk tintje, aldus directeur Astrid Britten. ‘Voor ons is digitalisering een belangrijke ontwikkeling, die het makkelijker maakt grote afstanden te overbruggen. Niet alle bronnen zijn fysiek op het eiland te vinden; ze zijn bijvoorbeeld ooit naar Nederland gebracht. Digitaliseringsprojecten als deze helpen die bronnen alsnog onder onze inwoners te verspreiden.’

Foto: Bibliotheek Aruba

Foto: Bibliotheek Aruba

De bibliotheek van Aruba is niet zomaar een bibliotheek: het is een openbare bibliotheek, nationale bibliotheek en schoolmediatheekdienst in één. Die situatie ontstond toen Aruba in januari 1986, een aparte staat binnen het Koninkrijk der Nederlanden werd, waarmee het eiland haar eigen variant op de Koninklijke Bibliotheek verdiende. Al sinds de oprichting in 1949 is de bibliotheek een overheidsdienst, die valt onder het ministerie van Onderwijs en Sport.

Die verandering leidde ertoe dat de bibliotheek op Aruba een breed pakket aan functies voor haar rekening ging nemen. Het openbare gedeelte van de bibliotheek is verantwoordelijk voor de boekenuitleen, het verstrekken van informatie aan klanten en het organiseren van educatieve en culturele activiteiten. Daarnaast heeft de bibliotheek een schoolmediatheekdienst, die scholen ondersteunt bij de opzet van hun eigen schoolbibliotheek. Het filiaal is gevestigd in San Nicolas, op de zuidelijkste punt van het 35 kilometer lange eiland. De nationale bibliotheek in Oranjestad is de plek waar het cultureel erfgoed van Aruba wordt bewaard.

Het is dit jaar 75 jaar geleden dat Aruba haar eerste bibliotheek kreeg. Sindsdien is er een hoop veranderd: de organisatie zorgt ervoor dat het pand aantrekkelijk blijft, dat het eiland meegaat met haar tijd op het gebied van digitalisering en dat ook de allerkleinsten al tot lezen worden aangezet. Directeur-bestuurder Astrid Britten blikt terug en vooruit.

Het bibliotheekwerk op Aruba bestaat 75 jaar