Spelenderwijs leren
Waar het in de toekomst heen gaat? Dat is natuurlijk altijd een vraag. Maar Jolanda heeft daarover zeker al ideeën. ‘Scoor een Boek! is in 2012 opgezet in Groningen en werd daarna uitgerold over het hele land. Dat zelfde geldt voor Vakantielezen. Ook ooit gestart in Groningen en uitgegroeid van lokale naar landelijke activiteit. Met jaarlijks miljoenen views en bijna 5.000 abonnees is ons YouTube-kanaal uitgegroeid tot een van de grootste van Nederland. We hebben ook contact gehad met twee jongens uit groep 8 van een basisschool die graag een Minecraft-game online wilden verzorgen. Dat is gelukt en afgelopen juli gestart. Hiervoor moesten we dan wel een speciale Minecraft-server aanschaffen en ook hebben we hiermee een stukje van het BiebLab-platform uit handen gegeven. Maar als dit iets is wat de jeugd aanspreekt, is het deze beslissing en investering waard. We hebben een plan, we hebben budgetten en we hebben ook al een voorraadje video’s gemaakt die we op ieder gewenst moment online kunnen zetten. Ik fantaseer soms over een gamecompetitie online tussen bibliotheekteams uit verschillende provincies of regio’s.’ Jeroen en Jolanda zijn het roerend eens: spelenderwijs leren is de leukste en misschien ook wel de beste manier.

Naschrift redactie
Biblionet Groningen is de netwerkorganisatie achter 34 bibliotheekvestigingen, acht afhaalpunten en ruim 180 Bibliotheken op school in negen Groningse gemeenten in opdracht van de Provincie Groningen.

In de Leescoalitie werken tien organisaties samen om zo veel mogelijk mensen aan het (voor)lezen te krijgen. Een belangrijke doelgroep is de jeugd, die steeds minder leest. Met het stimuleren van lezen wil de Leescoalitie de laaggeletterdheid terugdringen. De samenwerkende partijen zijn: Stichting Lezen (voorzitter), KB nationale bibliotheek, Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, Vereniging van Openbare Bibliotheken, Nederlands Letterenfonds, Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum, De Taalunie, Stichting Lezen & Schrijven, De Schoolschrijver en De Schrijverscentrale.

Foto: Pascal Striebel

Op tournee
Jezelf ontwikkelen en anderen ontmoeten, dat past prima bij de brede maatschappelijke functie van de bibliotheek. ‘Voor kinderen is de virtuele wereld ook een belangrijk medium om met leeftijdsgenoten in contact te komen en interesses te delen. Bijvoorbeeld tijdens de online programmeeractiviteiten en games van BiebLab’, beseft Jolanda, die het leuk vindt dat de jeugdige doelgroep zich hierdoor ook meer verbonden voelt met de bibliotheek. ‘Met zo’n breed aanbod aan activiteiten wordt de blik van kinderen op de bibliotheek verbreed, want ook als je minder dol bent op lezen, is de bibliotheek nog steeds een plek waar je veel van je gading kunt vinden. En vooral voor kinderen is online sociaal contact heel normaal.’

De BiebLab-jeugdprogrammering is trouwens niet louter online. Er is ook BiebLab on Tour, een spelprogramma waarmee Jeroen en Jolanda maandelijks naar een van de 34 bibliotheeklocaties van Biblionet Groningen gaan. Jolanda: ‘Zo mogelijk sluiten we hiermee aan bij de landelijke campagnes. We beginnen al trouwe bezoekers aan zulke bijeenkomsten te herkennen. Zoals Sander uit Uithuizen en Fabian in Appingedam. De vader van Fabian mailde mij dat Fabian zijn verjaardag in het thema van BiebLab wilde vieren, maar dat er natuurlijk geen slingers of andere feestmaterialen te koop zijn van BiebLab. We hebben toen beelden gestuurd, waarmee zijn ouders slingers hebben gemaakt. De taart had zelfs een BiebLab-logo. En wij hebben natuurlijk Fabian een BiebLab-pakket als cadeau gestuurd.’

Complimenten
Jolanda en Jeroen hebben sowieso respect voor de betrokkenheid van veel ouders.

Jolanda: ‘Het is bijzonder om te zien hoeveel vaders en moeders bereid zijn tijd vrij te maken om hun kinderen naar een bijeenkomst in een van de bibliotheken te brengen, zoals laatst de finale van een Minecraft-kampioenschap in Hoogezand waarbij kinderen hun eigen huis virtueel moesten nabouwen. Voor ons is dit ook het bewijs dat onze aanpak in de smaak valt. Ook Biblionet Groningen verdient een compliment omdat Jeroen en ik de gelegenheid hebben gekregen onze ideeën in praktijk te brengen.

“Krijgen jullie hiervoor betaald?” of “Is dit jullie werk?” wordt ons soms gevraagd. Jeroen en ik hebben inderdaad veel plezier in ons werk, en misschien is dat terug te zien in het eindresultaat. We hebben de ruimte gekregen om te leren door te doen. Eigenlijk zijn we, zonder ervaring, gestart en gaandeweg zijn we gegroeid. Naar een complete studio met uitrusting, maar ook mentaal. Vooral tijdens de livesessies moet je snel kunnen denken en ad rem inspelen op reacties van de kijkers. Dat lukt steeds beter. Jeroen en ik vullen elkaar goed aan. Jeroen is creatief, speels, open en ontwapenend. Hij spreekt duidelijk de taal van de jeugd. Ik houd het overzicht en “bewaak” waar we heen gaan.’

Wat is wijsheid? Mediawijsheid!
‘We hebben samen BiebLab bedacht, vertelt Jolanda. ‘In het najaar van 2019 begonnen we met een vierdelige miniserie rondom het robotje Dash. De YouTube-video’s pasten prima bij de periodieke programmeermiddagen die we organiseerden in de bibliotheek.’

Hoewel het in de beginfase nog een beetje onwennig was om voor de camera te staan, raakten Jeroen en Jolanda al snel op elkaar ingespeeld. ‘De Groningse jeugd reageerde enthousiast op onze activiteiten en zelf waren we ook blij met die hybride programmering. En toen … kwam corona en ging 16 maart 2021 alles op slot.’

Terwijl op veel scholen de leerkrachten en thuis veel ouders met de handen in het haar zaten rond de vraag ‘wat is wijsheid’ om kinderen educatief betrokken te houden, had het duo Jeroen en Jolanda al snel een idee: livestreams!

‘Ons YouTube-kanaal hadden we al, en dat leek ons een fantastische ingang voor het bereik van veel kinderen die tijdelijk niet naar school konden’, vertelt Jolanda. ‘We hadden alleen wel officieel toestemming nodig om, tijdens de sluiting vanwege de pandemie, in de bibliotheek te mogen opnemen.’

Die toestemming kwam er gelukkig, en met allerlei inspirerende activiteiten bleven de kinderen een beetje ‘bij de les’.

Grensverleggende en bewuste keuzes
Covid is (en blijft hopelijk) geschiedenis, maar BiebLab heeft definitief een grote plek veroverd op internet, via TikTok, Instagram en YouTube. Naast video’s presenteren Jolanda en Jeroen op het YouTube-kanaal iedere maand twee livestreams met games, raadsels, challenges en interactieve Kahoot-quizzes waarbij deelnemers via hun smartphone of laptop antwoord kunnen geven op vragen.

‘Het aantal deelnemers groeit,’ vertelt Jolanda, ‘en dat blijft niet beperkt tot kinderen uit Groningen alléén. Regelmatig doen we een quiz waarbij er iets gewonnen kan worden, en de prijzen gaan soms naar Den Haag, Limburg of zelfs België.’

BiebLab heeft op TikTok bijna 26.000 volgers en het YouTube-kanaal heeft de 5.000 abonnees bijna bereikt. Cijfers om trots op te zijn. ‘Eigenlijk zijn we nog méér trots en ook blij dat we de kinderen buiten schooltijd bereiken’, zegt Jolanda. ‘BiebLab richt zich primair op de vrije tijd van kinderen. Dat maakt het des te bijzonderder als zij bewust voor ons kiezen. BiebLab heeft steeds meer trouwe volgers en dat motiveert ons enorm om hiermee door te gaan.’

Tienertaal
Als je met iemand wilt communiceren, is het handig als je elkaars taal begrijpt. Dat lijkt logisch, maar soms is het even zoeken naar het vinden van de juiste toonzetting om een bepaalde doelgroep te bereiken. Want wat is nu de beste manier om tieners aan te spreken, om bij hen interesse te wekken voor de bibliotheek? Met die vraag in het achterhoofd lanceerden Jeroen Bouland (domeinspecialist Leven Lang Leren) en Jolanda Robben (senior adviseur) bij Biblionet Groningen in 2019 het idee om een YouTube-kanaal te starten, bedoeld voor kinderen tussen 9 en 14, met video’s die goed aansluiten bij de jeugdprogrammering van de bibliotheek.

Beiden werken nu bij Biblionet Groningen, maar waren vroeger collega’s bij Bibliotheek Veendam. Daar zorgden ze samen voor de programmering in het domein Leven Lang Leren en ze waren daarin ook verantwoordelijk voor de jeugdprogrammering, en zo ontstond BiebLab.

Miljoenen views en duizenden volgers

Er gaat niets boven Groningen. Die, alweer ruim twintig jaar terug bedachte, toeristische slogan voor de noordoostelijke provincie van Nederland lijkt ook op te gaan voor het jeugdplatform van Biblionet Groningen. Via YouTube (met bijna 5.000 abonnees) en TikTok bereikt het Groningse BiebLab maandelijks duizenden tieners, en dat blijft niet beperkt tot binnen de provinciegrenzen alléén. Jeroen Bouland en Jolanda Robben zijn het succesvolle creatief duo achter de schermen. Jolanda vertelt over het ontstaan én over de toekomstplannen en -dromen van BiebLab.