Martine de Koning neemt altijd ‘rekwisieten’ mee. ‘Door dingen mee te nemen die ook aan de orde komen in het boek, gaat het verhaal meer leven en wordt het tastbaarder.’ Op de foto is Martine op zoek naar kruiden waardoor de studenten het verhaal als het ware kunnen ruiken en proeven.
Martine de Koning (vrijwilligersbegeleider), Janine van Loenen (programmacoördinator) en Paula Pattipeilohy (coördinator Huis voor Taal).
Paula ging op haar zesde al in haar eentje naar de bibliotheek. Ze herinnert zich hoe snel ze alle B- en daarna alle C-boeken uit had. ‘Volwassenliteratuur mocht ik nog niet lenen. Toen ik na afronding van mijn bibliotheekopleiding in FlevoMeer Bibliotheek ging werken, bleek ik de opvolger van de collega, die me destijds verbood de volwassenenliteratuur te lezen. Ze heeft wel haar excuses aangeboden en speldde mij daarna de bibliotheekbadge op.’
Janines stapel nog te lezen boeken groeit harder dan ze zou willen. ‘Louter tijdgebrek. Lezen is belangrijk. Als maatschappij staan we voor uitdagingen. Er worden nu mensen uitgesloten en dat vind ik lastig. De bibliotheek heeft daar een goed antwoord op door de overdracht van kennis en kunde, door leesmethodes in samenwerking met het onderwijs. Zo vormen we een bolwerk om mensen verder te helpen. Er gaat een wereld open voor mensen die nog steeds het stoffige, suffe imago van de bibliotheek in hun hoofd hebben. Ik voel me trots om te laten zien wat hier allemaal wél kan. Schrijversbijeenkomsten, spoken word voordrachten en vooral lage drempels en veel positiviteit. Dat het complete leesbevorderingsproject bij ROC Lelystad is ingebed als vast onderdeel van het schoolprogramma vind ik fantastisch.’
Dat dit “verplichtende karakter” niet zo vervelend is, illustreert Janine met een onlangs gehoorde quote van een studente: ‘Door dit project lees ik niet alleen met mijn ogen, maar ook met mijn mond.’
Moord of sprookje
De boekenselectie voor het leesbevorderingsproject gebeurt in overleg met de docenten.
Martine: ‘Op dit moment is dat “Lees-Game”, mysteries met Sherlock Holmes, waarbij de studenten niet alleen de tekst van hun personage moeten voorlezen, maar ook gezamenlijk raadsels moeten oplossen.’
Janine: ‘In dezelfde sfeer heeft onze bibliotheek BiebCSI. Studenten van het mbo of leerlingen van de middelbare school komen samen met hun docent naar de bibliotheek om een dossier met achtergrondinformatie te bemachtigen. Hiervoor moeten éérst drie boeken in de kasten gevonden worden. Zo leren ze spelenderwijs het opzoeksysteem in de bibliotheek kennen.’ Met behulp van het dossier kunnen het wapen, de moordplek en zelfs de moordenaar worden opgespoord. En het start met een ludieke introductievideo rond de vermoorde vrouw… die verdacht veel op Janine lijkt.
Paula heeft nét een boek van een heel ander kaliber in bestelling, namelijk “Amalia”. ‘Het koningshuis met een koning, koningin en vooral de prinsessen spreekt als modern sprookje tot de verbeelding.’
Wat betekent de bibliotheek voor Martine, Paula en Janine?
Martine kwam van kinds af aan in de bibliotheek. Ondanks haar dyslexie genoot ze van lezen, en dat doet ze nog steeds. ‘Op mijn beurt wil ik graag anderen inspireren. Als studenten na een boekintroductie op school enthousiast vragen of ze het boek al mogen meenemen, ben ik blij.’
Smaakmakers
Inmiddels zijn de nieuw geworven vrijwilligers daadwerkelijk actief. Eenmaal per week lezen zij met drie of vier (vaak anderstalige) leerlingen een aantal pagina’s van een boek. Lees- en mediaconsulent Martine de Koning is de vaste begeleider van de vrijwilligers en daarvoor ook aanwezig in het ROC. ‘Voorafgaand aan het samen lezen in de klas heb ik met de vrijwilligers een korte voorbespreking. Op welke moeilijke woorden moet je extra alert zijn? Welke vragen zijn interessant voor de gezamenlijke nabespreking? En ook neem ik extra rekwisieten mee,’ vertelt Martine in toneeljargon, wat niet zo raar is vanwege haar vroegere theaterervaring. ‘Door dingen mee te nemen die ook aan de orde komen in het boek, gaat het verhaal meer leven en wordt het tastbaarder.’ Dat die suggestie voor de vrijwilligers niet aan dovemansoren was, bleek toen er een boek werd gelezen over kruiden. Een van hen nam “de halve keukenkast” mee naar school’, waardoor de studenten het verhaal als het ware konden ruiken en proeven.
Martine: ‘Dat is extra lastig met gevoelens, want die zijn vaak moeilijk te omschrijven. Juist dan is samen napraten over het gelezen verhaal een extra belangrijke schakel in de taalverwerving.’
Momenteel zijn er in ROC Lelystad wekelijks vijf vrijwilligers actief met zo’n vijftien studenten. Deze doen de zogeheten Pre-Entree opleiding (tijdens dit half jaar durende traject ligt de focus op Nederlands, computervaardigheden en de eerste stageperiode – red.) als voorbereiding op doorstroom naar het reguliere mbo. ‘Allemaal supergemotiveerd,’ aldus Martine, die ook de vrijwilligers ziet groeien.
‘Zij ontwikkelen zich snel in hun rol en winnen duidelijk aan autonomie. Velen van hen nemen het boek mee naar huis om zich beter te kunnen voorbereiden op de volgende leessessie.’
Loopafstand
Als aanjager van het leesbevorderingsproject in het mbo is Janine blij met de praktische uitvoering.
‘Paula is betrokken vanuit FlevoMeer Bibliotheek en Huis voor Taal. Zij verzorgt de training en administratie van de taalvrijwilligers en bestelt ook de boekencollectie. Martine is in haar rol als consulent aanwezig bij het ROC als aanspreekpunt voor de vrijwilligers. Samen bieden zij een mooi totaalpakket. En als gedurende het traject – bijvoorbeeld door een van de begeleidende vrijwilligers – gesignaleerd wordt dat een (anderstalige) student nog wel wat extra ondersteuning kan gebruiken, naast de activiteiten op het ROC, dan is de stap naar Huis voor Taal snel gezet.’ Ook letterlijk, want het ROC bevindt zich op loopafstand van de bibliotheek. Dit is ook praktisch voor alle studenten, die boeken willen lenen bij de bibliotheek.
Janine: ‘Eerste- en tweedejaarsstudenten krijgen hiervoor een studentenpas. Vanuit FlevoMeer Bibliotheek wordt bibliotheekbezoek gestimuleerd, want als dit eenmaal “ingesleten gedrag” is geworden, is de kans groter dat iemand blijft lezen. Bovendien hebben niet alle scholen een eigen mediatheek. ROC Lelystad is een regionaal onderwijsinstituut en met de studentenpas kunnen alle studenten bij alle bibliotheekvestigingen in Flevoland bibliotheekboeken lenen.’
Tot bloei
Het leesbevorderingsproject in het mbo-onderwijs is een initiatief van de provinciale ondersteuningsorganisatie Bibliotheek Netwerk Flevoland (BNF) en Janine van Loenen, in de zomer van 2024. ‘Op ons wervingstraject – via flyers voor het Huis voor Taal door de hele stad en vacatures bij de vrijwilligerscentrale – kwamen flink wat reacties,’ meldt Paula. ‘Ook van een aantal oud-docenten met pensioen, die het leuk vinden om weer met jongeren in contact te zijn.’ Misschien had deze specifieke groep een voorafgaande cursus niet zo hard nodig, maar toch zijn alle nieuw aangemelde vrijwilligers getraind voor het begeleiden van mbo-leerlingen met als doel hun leesvaardigheid te verbeteren.
‘Hoe kun je de studenten motiveren om te lezen? Hoe kun je hen uitdagen tot praten over het boek? Hoe kun je de verschillende deelnemers allemaal tot bloei laten komen,’ vat Paula in het kort de onderdelen van de uit drie dagdelen bestaande basistraining voor taalvrijwilligers samen.
Leesbevordering in het mbo
Huis voor Taal Lelystad is voor inwoners (al dan niet met een migratieachtergrond) dé startplek om Nederlands te oefenen. Dat ze de ingang weten te vinden, blijkt wel uit de fikse opkomst tijdens vier openingsdagdelen per week.
‘Soms komen er 30 mensen op één ochtend,’ vertelt Paula Pattipeilohy, coördinator Huis voor Taal FlevoMeer Bibliotheek. ‘Gelukkig hebben we veel taalgidsen die de inloopgesprekken voeren en belangstellenden gericht verwijzen naar een taalgroepje dat goed bij hen past.’ Om ervoor te zorgen dat taalleerders ook snel aan de slag kunnen, zijn er veel vrijwilligers actief voor de FlevoMeer Bibliotheek.
Eind vorig jaar is er een traject gestart om nog méér vrijwilligers te werven voor de start van een nieuw initiatief: leesbevordering in het mbo met inzet van taalvrijwilligers.
Paula: ‘De leeftijdsondergrens om te kunnen deelnemen aan de activiteiten van Huis voor Taal is 18. Maar waarom wachten tot iemand die leeftijd heeft bereikt, als nú al blijkt dat hij of zij moeite heeft met lezen en/of schrijven?’ Uit het oogpunt van “voorkomen is beter dan genezen” heeft FlevoMeer Bibliotheek de banden met ROC Lelystad aangehaald. Een concrete uiting daarvan is de inzet van taalvrijwilligers voor leesbevordering in het mbo. Dat begon met de werving van nieuwe enthousiastelingen, die wekelijks met een klein groepje mbo-leerlingen een boek lezen én daarna gezamenlijk over de gelezen teksten napraten.
FlevoMeer Bibliotheek lanceert leesbevordering in het mbo
Een fictieve moordzaak oplossen met hulp van de bibliotheek
Samenwerking tussen bibliotheek en onderwijs is niets nieuws onder de zon. Maar de hechtere connectie die FlevoMeer Bibliotheek eind 2024 met ROC Lelystad is aangegaan, kent tot nu toe een vrij uniek karakter. ‘Als er geïnteresseerde bibliotheken zijn die iets soortgelijks willen starten in hun werkgebied, zijn we met plezier bereid onze ervaringen te delen,’ zegt Janine van Loenen, programmacoördinator bij FlevoMeer Bibliotheek. ‘Want helaas lopen veel mbo-studenten een relatief hoog risico om laaggeletterd het onderwijs te verlaten, iets wat we vanuit maatschappelijk oogpunt zeker moeten zien te voorkomen!’ Wat hiervoor in gang is gezet, vertelt Janine samen met haar collega’s Martine de Koning en Paula Pattipeilohy.
Leesbevordering
Interviews: Linda van Pelt • Foto’s en video: FlevoMeer Bibliotheek
Bibliotheekblad 3 • maart 2025
Tot bloei
Het leesbevorderingsproject in het mbo-onderwijs is een initiatief van de provinciale ondersteuningsorganisatie Bibliotheek Netwerk Flevoland (BNF) en Janine van Loenen, in de zomer van 2024. ‘Op ons wervingstraject – via flyers voor het Huis voor Taal door de hele stad en vacatures bij de vrijwilligerscentrale – kwamen flink wat reacties,’ meldt Paula. ‘Ook van een aantal oud-docenten met pensioen, die het leuk vinden om weer met jongeren in contact te zijn.’ Misschien had deze specifieke groep een voorafgaande cursus niet zo hard nodig, maar toch zijn alle nieuw aangemelde vrijwilligers getraind voor het begeleiden van mbo-leerlingen met als doel hun leesvaardigheid te verbeteren.
‘Hoe kun je de studenten motiveren om te lezen? Hoe kun je hen uitdagen tot praten over het boek? Hoe kun je de verschillende deelnemers allemaal tot bloei laten komen,’ vat Paula in het kort de onderdelen van de uit drie dagdelen bestaande basistraining voor taalvrijwilligers samen.
Martine de Koning (vrijwilligersbegeleider), Janine van Loenen (programmacoördinator) en Paula Pattipeilohy (coördinator Huis voor Taal).
FlevoMeer Bibliotheek lanceert leesbevordering in het mbo
Bibliotheekblad 3 • maart 2025
Leesbevordering in het mbo
Huis voor Taal Lelystad is voor inwoners (al dan niet met een migratieachtergrond) dé startplek om Nederlands te oefenen. Dat ze de ingang weten te vinden, blijkt wel uit de fikse opkomst tijdens vier openingsdagdelen per week.
‘Soms komen er 30 mensen op één ochtend,’ vertelt Paula Pattipeilohy, coördinator Huis voor Taal FlevoMeer Bibliotheek. ‘Gelukkig hebben we veel taalgidsen die de inloopgesprekken voeren en belangstellenden gericht verwijzen naar een taalgroepje dat goed bij hen past.’ Om ervoor te zorgen dat taalleerders ook snel aan de slag kunnen, zijn er veel vrijwilligers actief voor de FlevoMeer Bibliotheek.
Eind vorig jaar is er een traject gestart om nog méér vrijwilligers te werven voor de start van een nieuw initiatief: leesbevordering in het mbo met inzet van taalvrijwilligers.
Paula: ‘De leeftijdsondergrens om te kunnen deelnemen aan de activiteiten van Huis voor Taal is 18. Maar waarom wachten tot iemand die leeftijd heeft bereikt, als nú al blijkt dat hij of zij moeite heeft met lezen en/of schrijven?’ Uit het oogpunt van “voorkomen is beter dan genezen” heeft FlevoMeer Bibliotheek de banden met ROC Lelystad aangehaald. Een concrete uiting daarvan is de inzet van taalvrijwilligers voor leesbevordering in het mbo. Dat begon met de werving van nieuwe enthousiastelingen, die wekelijks met een klein groepje mbo-leerlingen een boek lezen én daarna gezamenlijk over de gelezen teksten napraten.
Een fictieve moordzaak oplossen met hulp van de bibliotheek
Samenwerking tussen bibliotheek en onderwijs is niets nieuws onder de zon. Maar de hechtere connectie die FlevoMeer Bibliotheek eind 2024 met ROC Lelystad is aangegaan, kent tot nu toe een vrij uniek karakter. ‘Als er geïnteresseerde bibliotheken zijn die iets soortgelijks willen starten in hun werkgebied, zijn we met plezier bereid onze ervaringen te delen,’ zegt Janine van Loenen, programmacoördinator bij FlevoMeer Bibliotheek. ‘Want helaas lopen veel mbo-studenten een relatief hoog risico om laaggeletterd het onderwijs te verlaten, iets wat we vanuit maatschappelijk oogpunt zeker moeten zien te voorkomen!’ Wat hiervoor in gang is gezet, vertelt Janine samen met haar collega’s Martine de Koning en Paula Pattipeilohy.
Interviews: Linda van Pelt • Foto’s en video: FlevoMeer Bibliotheek
Leesbevordering
Moord of sprookje
De boekenselectie voor het leesbevorderingsproject gebeurt in overleg met de docenten.
Martine: ‘Op dit moment is dat “Lees-Game”, mysteries met Sherlock Holmes, waarbij de studenten niet alleen de tekst van hun personage moeten voorlezen, maar ook gezamenlijk raadsels moeten oplossen.’
Janine: ‘In dezelfde sfeer heeft onze bibliotheek BiebCSI. Studenten van het mbo of leerlingen van de middelbare school komen samen met hun docent naar de bibliotheek om een dossier met achtergrondinformatie te bemachtigen. Hiervoor moeten éérst drie boeken in de kasten gevonden worden. Zo leren ze spelenderwijs het opzoeksysteem in de bibliotheek kennen.’ Met behulp van het dossier kunnen het wapen, de moordplek en zelfs de moordenaar worden opgespoord. En het start met een ludieke introductievideo rond de vermoorde vrouw… die verdacht veel op Janine lijkt.
Paula heeft nét een boek van een heel ander kaliber in bestelling, namelijk “Amalia”. ‘Het koningshuis met een koning, koningin en vooral de prinsessen spreekt als modern sprookje tot de verbeelding.’
Wat betekent de bibliotheek voor Martine, Paula en Janine?
Martine kwam van kinds af aan in de bibliotheek. Ondanks haar dyslexie genoot ze van lezen, en dat doet ze nog steeds. ‘Op mijn beurt wil ik graag anderen inspireren. Als studenten na een boekintroductie op school enthousiast vragen of ze het boek al mogen meenemen, ben ik blij.’
Martine de Koning neemt altijd ‘rekwisieten’ mee. ‘Door dingen mee te nemen die ook aan de orde komen in het boek, gaat het verhaal meer leven en wordt het tastbaarder.’ Op de foto is Martine op zoek naar kruiden waardoor de studenten het verhaal als het ware kunnen ruiken en proeven.
Smaakmakers
Inmiddels zijn de nieuw geworven vrijwilligers daadwerkelijk actief. Eenmaal per week lezen zij met drie of vier (vaak anderstalige) leerlingen een aantal pagina’s van een boek. Lees- en mediaconsulent Martine de Koning is de vaste begeleider van de vrijwilligers en daarvoor ook aanwezig in het ROC. ‘Voorafgaand aan het samen lezen in de klas heb ik met de vrijwilligers een korte voorbespreking. Op welke moeilijke woorden moet je extra alert zijn? Welke vragen zijn interessant voor de gezamenlijke nabespreking? En ook neem ik extra rekwisieten mee,’ vertelt Martine in toneeljargon, wat niet zo raar is vanwege haar vroegere theaterervaring. ‘Door dingen mee te nemen die ook aan de orde komen in het boek, gaat het verhaal meer leven en wordt het tastbaarder.’ Dat die suggestie voor de vrijwilligers niet aan dovemansoren was, bleek toen er een boek werd gelezen over kruiden. Een van hen nam “de halve keukenkast” mee naar school’, waardoor de studenten het verhaal als het ware konden ruiken en proeven.
Martine: ‘Dat is extra lastig met gevoelens, want die zijn vaak moeilijk te omschrijven. Juist dan is samen napraten over het gelezen verhaal een extra belangrijke schakel in de taalverwerving.’
Momenteel zijn er in ROC Lelystad wekelijks vijf vrijwilligers actief met zo’n vijftien studenten. Deze doen de zogeheten Pre-Entree opleiding (tijdens dit half jaar durende traject ligt de focus op Nederlands, computervaardigheden en de eerste stageperiode – red.) als voorbereiding op doorstroom naar het reguliere mbo. ‘Allemaal supergemotiveerd,’ aldus Martine, die ook de vrijwilligers ziet groeien.
‘Zij ontwikkelen zich snel in hun rol en winnen duidelijk aan autonomie. Velen van hen nemen het boek mee naar huis om zich beter te kunnen voorbereiden op de volgende leessessie.’
Loopafstand
Als aanjager van het leesbevorderingsproject in het mbo is Janine blij met de praktische uitvoering.
‘Paula is betrokken vanuit FlevoMeer Bibliotheek en Huis voor Taal. Zij verzorgt de training en administratie van de taalvrijwilligers en bestelt ook de boekencollectie. Martine is in haar rol als consulent aanwezig bij het ROC als aanspreekpunt voor de vrijwilligers. Samen bieden zij een mooi totaalpakket. En als gedurende het traject – bijvoorbeeld door een van de begeleidende vrijwilligers – gesignaleerd wordt dat een (anderstalige) student nog wel wat extra ondersteuning kan gebruiken, naast de activiteiten op het ROC, dan is de stap naar Huis voor Taal snel gezet.’ Ook letterlijk, want het ROC bevindt zich op loopafstand van de bibliotheek. Dit is ook praktisch voor alle studenten, die boeken willen lenen bij de bibliotheek.
Janine: ‘Eerste- en tweedejaarsstudenten krijgen hiervoor een studentenpas. Vanuit FlevoMeer Bibliotheek wordt bibliotheekbezoek gestimuleerd, want als dit eenmaal “ingesleten gedrag” is geworden, is de kans groter dat iemand blijft lezen. Bovendien hebben niet alle scholen een eigen mediatheek. ROC Lelystad is een regionaal onderwijsinstituut en met de studentenpas kunnen alle studenten bij alle bibliotheekvestigingen in Flevoland bibliotheekboeken lenen.’
Paula ging op haar zesde al in haar eentje naar de bibliotheek. Ze herinnert zich hoe snel ze alle B- en daarna alle C-boeken uit had. ‘Volwassenliteratuur mocht ik nog niet lenen. Toen ik na afronding van mijn bibliotheekopleiding in FlevoMeer Bibliotheek ging werken, bleek ik de opvolger van de collega, die me destijds verbood de volwassenenliteratuur te lezen. Ze heeft wel haar excuses aangeboden en speldde mij daarna de bibliotheekbadge op.’
Janines stapel nog te lezen boeken groeit harder dan ze zou willen. ‘Louter tijdgebrek. Lezen is belangrijk. Als maatschappij staan we voor uitdagingen. Er worden nu mensen uitgesloten en dat vind ik lastig. De bibliotheek heeft daar een goed antwoord op door de overdracht van kennis en kunde, door leesmethodes in samenwerking met het onderwijs. Zo vormen we een bolwerk om mensen verder te helpen. Er gaat een wereld open voor mensen die nog steeds het stoffige, suffe imago van de bibliotheek in hun hoofd hebben. Ik voel me trots om te laten zien wat hier allemaal wél kan. Schrijversbijeenkomsten, spoken word voordrachten en vooral lage drempels en veel positiviteit. Dat het complete leesbevorderingsproject bij ROC Lelystad is ingebed als vast onderdeel van het schoolprogramma vind ik fantastisch.’
Dat dit “verplichtende karakter” niet zo vervelend is, illustreert Janine met een onlangs gehoorde quote van een studente: ‘Door dit project lees ik niet alleen met mijn ogen, maar ook met mijn mond.’