Ook primair onderwijs
Ook Stassen zelf vond het project zo waardevol dat ze er, dankzij de mobiele apparatuur van de bibliotheek, in de bovenbouwklassen van het primair onderwijs mee aan de slag is gegaan. ‘Ik heb in elke school binnen ons werkgebied een podcast opgenomen. Dat zat helemaal niet in de planning, maar iedereen was zó enthousiast.

Dankzij de NPO-gelden was ik daar actief als leesconsulent, waardoor het financieel mogelijk was. Laat dat luik van het project voortbestaan!’, zegt ze. ‘Het Stella Maris College heeft nu een studio en de docenten zijn getraind. Alles stáát er, de school kan er dit schooljaar gewoon mee door. En wil dat ook. Ze beschouwen het als een effectieve en aantrekkelijke manier om opdrachten af te ronden, bijvoorbeeld voor leerlingen met dyslexie die zich met een podcast kunnen concentreren op de inhoud zonder zich druk te maken om alle d’s en t’s.’ Het gebruik van podcasts is opgenomen in het sectieplan en in het handboek voor profielwerkstukken.’

Bibliotheek Meerssen zelf wil het gebruik van podcasts nu ook in het basisonderwijs verankeren. ‘De leerlingen vragen dit jaar of ze wéér een podcast mogen maken.’ Een subsidieaanvraag op het snijvlak van leesbevordering en digitaal burgerschap is inmiddels in voorbereiding. ‘Het idee is dat uiteindelijk de scholen bij ons de apparatuur huren en daar zelfstandig mee aan de slag gaan. Zodra ze hun podcasts hebben opgenomen, brengen ze alles terug naar ons.’

Naschrift redactie
• De podcasts die de leerlingen van het Stella Maris College hebben gemaakt, zijn HIER terug te luisteren.

Ook Math Göbbels heeft in zijn podcast De bieb is meer aandacht besteed aan het project van Bibliotheek Meerssen. Hij praat daarin met Bastiënne, Cyril en Jeroen, de leerlingen die de winnende podcast hebben gemaakt: een drieluik over de oorlog in Oekraïne. Hoe kwamen ze op het idee? Waarom werd het zo’n groots project? Wie deed wat? En vooral: welke podcasttips hebben ze voor andere leerlingen? Het gesprek is hieronder terug te beluisteren.

En als zij van hun gelezen boeken óók een podcast mogen maken, zullen zij des te makkelijker naar een boek grijpen. ‘Docenten waren na afloop heel positief over het project, want zij zagen dat leerlingen niet meer lazen om het lezen, maar om er vervolgens iets leuks mee te doen. Een podcast maken ervaren zij als een creatieve verwerkingsopdracht, waarmee ze ook allerlei andere vaardigheden trainen: van deadlines beheren tot samenwerken.’

‘Juiste mensen kennen’
Stassen vond het een ‘goed behapbaar’ project voor Bibliotheek Meerssen. Voorwaarde is alleen dat je de juiste mensen kent. Zonder de technische vaardigheden van Göbbels en MeerVandaag wordt het gelijk een stuk lastiger. En: er moet genoeg draagvlak zijn op school. ‘Zeker een omvangrijke school als het Stella Maris College. Zonder een paar docenten die de kar willen trekken ben je alleen maar een buitenstaander met een leuk idee. Dan krijg je weinig voor elkaar.’

Zelf brengt zij als lees- en mediaconsulent van de bibliotheek inhoudelijke kennis in. Die ligt op het gebied van het maken van podcasts. Van: hoe vul je die in tot: hoe bouw je een goed script op? Maar ook kennis van het onderwijs. ‘Hoe beoordeel je een podcast? Docenten moeten dat op zo’n manier kunnen doen dat het aansluit bij de eindtermen van het onderwijs en dat de Onderwijsinspectie het goedkeurt.’

Leesbevorderende effect?
Vraag is dan: heeft het project ook het gewenste leesbevorderende effect gehad op het Stella Maris College? Wie langs de lijst onderwerpen scrolt, ziet van alles voorbij komen. Een onderzoek naar in game-transacties dus. Maar ook carnaval (meerdere keren), het WK voetbal (ook meerdere keren), het nachtleven of een onderwerp als ‘verandering van landschapsfotografie door klimaatverandering’. Wat heeft dat nog met leesbevordering te maken?

‘Ongeveer de helft van de podcasts heeft direct met lezen te maken’, schat Stassen in. ‘De andere podcasts gaan eerder over informatie. Maar daarvoor moeten de leerlingen wel op zoek naar bronnen. Online én geschreven bronnen, die ze moeten kunnen begrijpen en kritisch moeten kunnen wegen. Dat zijn ook belangrijke vaardigheden om aan te leren. Denk aan het scheiden van hoofd- en bijzaken. Dat is voor mij een net zo waardevolle uitkomst.’

Vergeet ook niet: al die podcasts over Fake trip van Margje Woodrow, Boy 7 van Mirjam Mous en Alaska van Anna Woltz zijn nog steeds te beluisteren. ‘Nieuwe leerlingen kunnen die gebruiken als recensie. Als zij een boek moeten uitkiezen, kunnen ze eerst luisteren naar wat andere leerlingen ervan vonden. Dat is de peergroep-gedachte: je volgt eerder een leeftijdsgenoot dan een docent of andere volwassene. Daar gaat een sterke kracht van uit.’

‘De subsidie was voor de uren – van mij, van de medewerker van MeerVandaag en van de projectleider Göbbels. Ook hebben we veel apparatuur aangeschaft. In de school is nu een podcaststudio ingericht, met vier koptelefoons, vier microfoons en een mengpaneel. Voor de bibliotheek hebben we daarnaast een mobiele studio gekocht. Je begrijpt: die apparatuur kost veel geld, maar het is in principe een eenmalige investering waar je jaren plezier van kunt hebben.’

De uren werden onder meer besteed aan training. ‘Ik heb de docenten uitgelegd hoe ze ermee aan de slag kunnen. Hoe geef je podcasts vorm? Welke onderwerpen zijn geschikt? Hoe maak je scripts? Hoe kun je het eindresultaat beoordelen? De medewerker van MeerVandaag zorgde voor de technische ondersteuning. Hoe neem je het op? Hoe zet je een opname van het mengpaneel over op een laptop? Hoe kun je de opname vervolgens bewerken?’

De mogelijkheden zijn enorm, realiseerden de betrokkenen zich van tevoren. ‘Je kunt boekbesprekingen opnemen, bijvoorbeeld naar aanleiding van een bezoek van een schrijver aan school. Maar je kunt er ook met alle mogelijke andere vakken iets mee: van ckv tot economie, en dat kun je op alle mogelijke manieren invullen. Neem een belangrijke beurs in de buurt waar leerlingen mee bezig zijn geweest: je kunt het hebben over de kosten, de marketing, de beveiliging enzovoorts.’

De resultaten maakten die verwachtingen waar. Aan het einde van het schooljaar waren 108 podcasts opgenomen door groepjes van maximaal vier leerlingen uit alle jaren: van brugklassers tot leerlingen van kader 4 en vwo 5. ‘We hebben ook winnaars uitgekozen, dat was onderdeel van het project. Dat werd een groepje van drie leerlingen die een drieluik hadden gemaakt over de oorlog in Oekraïne. Een fantastisch mooi werkstuk is dat geworden.’ (Zie kader.)

Geen boekverslag, maar een boekpodcast

Podcasts inzetten voor leesbevordering. Bibliotheek Meerssen deed het – in een succesvol project met de lokale middelbare school. ‘Nieuwe leerlingen kunnen podcasts gebruiken als recensie. Als zij een boek moeten uitkiezen, kunnen ze eerst luisteren naar wat andere leerlingen ervan vonden.‘

Naast de in dit artikel genoemde initiatieven, verzorgt GO opleidingen ook al enige tijd opleidingsactiviteiten gericht op de frontoffice. Naast de Basisopleiding Bibliotheken (13-daagse opleiding), die zich juist richt op de klantgerichte informatievaardigheden en communicatie op de werkvloer, zijn de laatste jaren ook titels zoals 'Omgaan met grensoverschrijdend gedrag', 'Digitale informatievaardigheden', 'Coach Digitaal Burgerschap' en 'Customer Journey' toegevoegd aan het aanbod. GO opleidingen richt zich op medewerkers, die al in de bibliotheek werkzaam zijn en hun kennis en vaardigheden op het juiste niveau willen brengen. Het gehele aanbod is te vinden op: www.goopleidingen.nl

Zijn er te veel in-game transacties? Thijs en Dante vinden van wel. Er komen er ook steeds meer. Loot boxes, skins, battle passes – overal laten developers je extra voor betalen. Door het gebruik van psychologische trucjes zet je nog makkelijk de stap ook. Denk aan het inzetten van een timer: vijf seconden om extra zetten te kopen als je afgaat bij Candy Crush. Laat developers zich toch concentreren op het maken van goede games!

Dit antwoord op de voor gamers prangende vraag is te horen in een podcast die Thijs en Dante hebben opgenomen op het Stella Maris College in Meerssen. Dankzij een samenwerkingsproject met lokale omroep Heuvelland Vandaag en Bibliotheek Meerssen heeft de Limburgse school het vorig schooljaar mogelijk gemaakt om boekbesprekingen, maar ook eindopdrachten voor een vak, niet als werkstuk of spreekbeurt, maar als podcast te presenteren.

Nieuwe vormen van leesonderwijs
‘Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe manieren of vormen om leerlingen te motiveren richting het leesonderwijs’, vertelt Angela Stassen, lees- en mediaconsulent po en vo, en consulent digitaal burgerschap bij Bibliotheek Meerssen. ‘Vooral digitale middelen bieden de kans iets nieuws uit te proberen. Dankzij Math Göbbels, de goeroe in de bibliotheekwereld voor podcasts die hier korte tijd als interim-manager heeft gewerkt, kwamen we al snel hierop uit.’

Het project ‘leesbevordering met podcasting’ kende een lange voorgeschiedenis, waar Stassen – sinds voorjaar 2022 in dienst – niet bij betrokken was. De bestaande samenwerking tussen de bibliotheek en het Stella Maris College kreeg een flinke impuls dankzij de Leesoffensief-subsidie van de KB waarmee de aandacht verschoof van boeken naar beleid en activiteiten, maar draagvlak voor dit project opbouwen binnen de school kostte tijd. Net als de aanvraag voor een subsidie bij de Provincie Limburg in het kader van de lokale aanpak om laaggeletterdheid en taalachterstanden te voorkomen en te bestrijden.