REDACTIONEEL
Beste lezer,
De bibliotheek in het AI-tijdperk
Steeds meer bibliotheken “doen iets met AI”. Wat een paar jaar geleden nog een abstract technologisch concept was, is inmiddels een concreet onderdeel van de dagelijkse bibliotheekpraktijk. In dit nummer van Bibliotheekblad duiken we in de manier waarop diverse bibliotheekorganisaties en samenwerkingsverbanden in Nederland en Vlaanderen in de praktijk omgaan met artificiële intelligentie. Redacteur Femke van den Berg sprak met vijf bibliotheken en met POI Probiblio.
Uit de verzamelde verhalen komen twee duidelijke sporen naar voren. Enerzijds is er de focus op de interne organisatie. Bibliotheekmedewerkers scholen zich in hoog tempo bij om zelf AI-vaardig te worden. Er wordt volop geëxperimenteerd met tools die werkprocessen efficiënter kunnen maken, zoals bij het bewerken van teksten of beeldmateriaal. Tegelijkertijd wordt er kritisch nagedacht over AI-beleid, databeheer en publieke waarden.
Anderzijds pakken bibliotheken hun maatschappelijke rol rondom digitaal burgerschap stevig op. Via uiteenlopende publieksprogrammering – van praktische workshops en ethische talkshows tot interactieve escape rooms over misinformatie (zie het artikel over AlgoRobin) – worden inwoners meegenomen in de ontwikkelingen. Er is ruimte voor het ontdekken van de voordelen van AI, maar er wordt nadrukkelijk ook stilgestaan bij risico's zoals deepfakes, desinformatie en privacykwesties.
Wat te midden van al deze technologische vernieuwingen het meest opvalt, is gelukkig de blijvende nadruk op de menselijke maat. Hoe geavanceerd AI-toepassingen ook worden, de bibliotheek positioneert zich onverminderd als een betrouwbare en veilige ontmoetingsplek. Menselijk contact blijft het vertrekpunt in de dienstverlening; technologie is slechts een hulpmiddel. Inwoners en bezoekers zoeken naar een betrouwbaar antwoord en iemand die de échte vraag achter hun zoektocht kan achterhalen.
Dit nummer biedt u een brede inkijk in de huidige stand van zaken: van lokale beleidsplannen en innovatieve jeugdprogramma's tot kunstzinnige experimenten in Vlaanderen. Hopelijk bieden deze praktijkvoorbeelden, ethische reflecties en concrete tips u handvatten om de razendsnelle ontwikkelingen rondom AI binnen uw eigen bibliotheek een passende plek te geven.
Ik wens u veel leesplezier!
Menno Goosen
Hoofdredacteur Bibliotheekblad
menno.goosen@bibliotheekblad.nl
Bibliotheekblad 5 • mei / juni 2026
Hoe lees je het digitale Bibliotheekblad?
Hoe te navigeren door de digitale versie van het Bibliotheekblad & andere handigheidjes
• Je kunt het digitale Bibliotheekblad lezen op alle mogelijke devices.
Het prettigst en meest interactief lees je het blad in horizontale stand.
• In principe is het digitale Bibliotheekblad in elke browser te openen. Ondervind je hier een probleem of is er vertraging tijdens het bladeren, switch dan van browser.
• Het digitale Bibliotheekblad heeft een zoekfunctie. Klik daarvoor op het vergrootglas rechts onderin en vul je zoekterm in. Je krijgt dan een opgave van de pagina’s waarop jouw zoekterm voorkomt. Met ctrl-f of cmd-f kun je vervolgens gericht zoeken binnen een artikel.
• Het geluid van de filmpjes staat standaard uit. Het geluid is aan te zetten door in het filmpje in het bedieningspaneel op het symbooltje van de luidspreker te klikken.
• Bibliotheekblad verschijnt negen keer per jaar: vijf keer als digitaal magazine en vier keer op papier.
• Alle edities (zowel papier als digitaal) zijn – na inloggen – terug te vinden in het archief op de website van Bibliotheekblad. Dit archief zal medio februari 2025 online staan.
• Vragen, opmerkingen, tips? Mail naar digitaal@bibliotheekblad.nl
Menno Goosen
Hoofdredacteur Bibliotheekblad
menno.goosen@bibliotheekblad.nl
Bibliotheekblad 5 • mei / juni 2026
De bibliotheek in het AI-tijdperk
Steeds meer bibliotheken “doen iets met AI”. Wat een paar jaar geleden nog een abstract technologisch concept was, is inmiddels een concreet onderdeel van de dagelijkse bibliotheekpraktijk. In dit nummer van Bibliotheekblad duiken we in de manier waarop diverse bibliotheekorganisaties en samenwerkingsverbanden in Nederland en Vlaanderen in de praktijk omgaan met artificiële intelligentie. Redacteur Femke van den Berg sprak met vijf bibliotheken en met POI Probiblio.
Uit de verzamelde verhalen komen twee duidelijke sporen naar voren. Enerzijds is er de focus op de interne organisatie. Bibliotheekmedewerkers scholen zich in hoog tempo bij om zelf AI-vaardig te worden. Er wordt volop geëxperimenteerd met tools die werkprocessen efficiënter kunnen maken, zoals bij het bewerken van teksten of beeldmateriaal. Tegelijkertijd wordt er kritisch nagedacht over AI-beleid, databeheer en publieke waarden.
Anderzijds pakken bibliotheken hun maatschappelijke rol rondom digitaal burgerschap stevig op. Via uiteenlopende publieksprogrammering – van praktische workshops en ethische talkshows tot interactieve escape rooms over misinformatie (zie het artikel over AlgoRobin) – worden inwoners meegenomen in de ontwikkelingen. Er is ruimte voor het ontdekken van de voordelen van AI, maar er wordt nadrukkelijk ook stilgestaan bij risico's zoals deepfakes, desinformatie en privacykwesties.
Wat te midden van al deze technologische vernieuwingen het meest opvalt, is gelukkig de blijvende nadruk op de menselijke maat. Hoe geavanceerd AI-toepassingen ook worden, de bibliotheek positioneert zich onverminderd als een betrouwbare en veilige ontmoetingsplek. Menselijk contact blijft het vertrekpunt in de dienstverlening; technologie is slechts een hulpmiddel. Inwoners en bezoekers zoeken naar een betrouwbaar antwoord en iemand die de échte vraag achter hun zoektocht kan achterhalen.
Dit nummer biedt u een brede inkijk in de huidige stand van zaken: van lokale beleidsplannen en innovatieve jeugdprogramma's tot kunstzinnige experimenten in Vlaanderen. Hopelijk bieden deze praktijkvoorbeelden, ethische reflecties en concrete tips u handvatten om de razendsnelle ontwikkelingen rondom AI binnen uw eigen bibliotheek een passende plek te geven.
Ik wens u veel leesplezier!
REDACTIONEEL
Beste lezer,
• Je kunt het digitale Bibliotheekblad lezen op alle mogelijke devices.
Het prettigst en meest interactief lees je het blad in horizontale stand.
• In principe is het digitale Bibliotheekblad in elke browser te openen. Ondervind je hier een probleem of is er vertraging tijdens het bladeren, switch dan van browser.
• Het digitale Bibliotheekblad heeft een zoekfunctie. Klik daarvoor op het vergrootglas rechts onderin en vul je zoekterm in. Je krijgt dan een opgave van de pagina’s waarop jouw zoekterm voorkomt. Met ctrl-f of cmd-f kun je vervolgens gericht zoeken binnen een artikel.
• Het geluid van de filmpjes staat standaard uit. Het geluid is aan te zetten door in het filmpje in het bedieningspaneel op het symbooltje van de luidspreker te klikken.
• Bibliotheekblad verschijnt negen keer per jaar: vijf keer als digitaal magazine en vier keer op papier.
• Alle edities (zowel papier als digitaal) zijn – na inloggen – terug te vinden in het archief op de website van Bibliotheekblad. Dit archief zal medio februari 2025 online staan.
• Vragen, opmerkingen, tips? Mail naar digitaal@bibliotheekblad.nl
Hoe lees je het digitale Bibliotheekblad?
Hoe te navigeren door de digitale versie van het Bibliotheekblad & andere handigheidjes