18 Jaar Checklist is een samenwerking tussen Zaffier, gemeente Dijk en Waard, JC Kompleks, Humanitas, Digidingen desk, Jongerenpunt Check-In, Doorstroompunt, Check Dijk en Waard en de Bibliotheek Kennemerwaard en is HIER te downloaden.

Dáár zit mijn doelgroep
Op het moment van het interview is Willem Zevenhuizen nog de enige programmaconsulent digitale inclusie jongeren bij Bibliotheek Kennemerwaard. Maar er wordt gewerkt aan versterking. Dat is niet omdat Willem het gevoel heeft dramatisch overspoeld te raken door het werk. Dat past ook niet bij zijn nuchtere persoonlijkheid: ‘Je doet wat je kunt.’ Maar hij merkt wel een toenemende behoefte aan uitbreiding, want ook het beroep dat jongeren op hem doen, groeit. Of beter gezegd, misschien láát Willem dat wel groeien. Want hij blijft niet zitten afwachten tot er vragen op hem afkomen, maar gaat actief zélf “het werkveld in”. Dat is ook wat hij hoopt te herkennen in zijn toekomstige collega.

‘Ik ben betrokken bij het opstellen van de vacaturetekst en ik ben straks ook bij de sollicitatiegesprekken. Dat is plezierig, want de nieuwe medewerker wordt mijn directe collega. Hopelijk kunnen we samen onze dienstverlening verder ontwikkelen, zodat we nog beter op de vele, vooral digitale, vragen van jongeren kunnen inspelen.’

Heeft Willem een gewenst karaktertrekje bij de nieuwe programmaconsulent voor ogen? ‘Liefst iemand die sterk in zijn of haar schoenen staat en bij het zien van een volle aula op een school niet terugschrikt, maar denkt: wat interessant, daar zit mijn doelgroep!’

Schoolvoorbeeld
Na afronden van zijn studie Cultureel Maatschappelijke Vorming aan de Hogeschool van Amsterdam was Willem ruim vijftien jaar actief als sociaal werker, gespecialiseerd in jongerenwerk en jongerencoaching. Een baan waarin hij zich, naar eigen zeggen, kon uitleven. ‘Het was dynamisch en divers. Van accommodatiegebonden jongerenwerk zoals in jongerencentra, tot ambulante ondersteuning op individuele basis of – letterlijk – op de hoek van de straat.’

Saai was het nooit, druk bijna altijd. ‘Vooral doordat ik nooit een geheim maakte van mijn mobiele nummer. Nog steeds niet trouwens. Dus mijn telefoon rinkelde de hele dag door.’

Willem werd geconfronteerd met een scala aan problemen, zoals onveilige thuissituaties, ruzies, schulden en andere vormen van problematiek. ‘Gaandeweg groeide mijn verlangen om in een eerder stadium betrokken te zijn. Als jongerenwerker voelde het steeds meer alsof ik vooral bezig was met “pleisters plakken”, terwijl ik me ging afvragen of het niet méér impact zou hebben als ik preventief actief was. Dus als ik zou kunnen helpen om problemen te voorkomen, bijvoorbeeld door jongeren te wijzen op praktische zaken als: tijdig je zorgverzekering en toeslagen regelen. Er komen nogal wat jongeren in de schulden doordat ze die zaken niet op orde hebben.’

Dat ouders hierbij ook een zekere verantwoordelijkheid hebben, ontkent Willem niet. ‘Maar ook zij zijn lang niet altijd volledig op de hoogte van alle regels. Als een kind achttien wordt, verandert er ook veel voor het gezin. Het kindgebonden budget en de kinderbijslag stoppen, dus dat heeft financiële consequenties. Ik richt me weliswaar primair op de jongeren, maar onlangs heb ik na een presentatie op de beroepenmarkt op een vmbo-school bijna twee uur in de deuropening gestaan om allerhande vragen van ouders te beantwoorden.’

Terug naar de basis
Als jongerenwerker had Willem vooral te maken met thema’s als veiligheid, het voorkomen van overlast en persoonlijke problematiek. In de bibliotheek draait het meer om educatie en ontwikkeling van basisvaardigheden, die essentieel zijn voor deelname aan de samenleving. Dát is de focus van Willems huidige werk. Vanuit de bibliotheek zet hij zich in voor de preventie van problemen. 'Onze organisatie is een eerstelijnsvoorziening waar jongeren makkelijk terecht kunnen, bijvoorbeeld met vragen over overheidszaken. En zoals al eerder gezegd, dat hoeft niet eens in het bibliotheekgebouw. Ik geef voorlichting op scholen en heb ook een aantal vaste wekelijkse spreekuren bij scholen en een jongerencentrum. Van alles komt daar aan bod. DUO, toeslagen, zorgverzekeringen, studies, bijbaantjes, huur en geldzaken. De meeste jongeren zijn superhandig met allerlei apps op hun mobiel, maar het aanvragen van een DigiD blijkt soms toch nog best moeilijk.' Met een linkje naar de bibliotheek: lezen is ook zo'n belangrijke basisvaardigheid. Als je niet zo goed kunt lezen, begrijp je minder goed wat er staat.

Oudere jongere?
Wie zich nog herinnert waar deze term ontstond, is waarschijnlijk een bepaalde leeftijdsgrens gepasseerd. Als jonge veertiger is Willem in de loop der jaren getalsmatig zijn doelgroep wat ontgroeid, maar hoe ligt dat gevoelsmatig? ‘Ik merk bijna dagelijks het voordeel van mijn jongerenwerkachtergrond. Ik kan me nog steeds goed inleven in de leefwereld van jongeren en vind het plezierig om me tussen hen te begeven.

Als ik een school bezoek, begint het vaak met een praatje in de aula. Wie ben jij? Wat doe jij?

Zo ontstaat er bijvoorbeeld een spontaan gesprek over houtbewerking. In die setting is het gemakkelijker om te vragen naar geldzaken en studiefinanciering. Het directe contact verlaagt gevoelsmatig de drempel.’ Die drempel moet vooral laag blijven, vindt Willem. ‘Sommige jongeren zien het als een barrière om naar de bibliotheek te komen. Of de openingstijden sluiten niet goed aan bij hun rooster van school en werk. Het gemeentehuis voelt voor jongeren ook niet altijd laagdrempelig; je moet vaak een afspraak inplannen en er is beveiliging aanwezig. Uit oogpunt van maximale bereikbaarheid lijkt het mij beter dat ik zelf naar de jongeren ga op locaties die voor hen vertrouwd zijn. Ik ben flexibel, ik kan ook een afspraak maken in de avonduren.’

In de loop der jaren heeft Willem wel een kleine verandering in zijn aanpak opgemerkt. 'Toen ik nog weinig werkervaring had, deed ik bijna alles op intuïtie. Die gebruik ik nu nog wel, maar ik handel tegenwoordig veel meer methodisch en ben me meer bewust van de maatschappelijke ontwikkelingen en probeer daar zo gericht mogelijk op in te spelen. Eerlijk gezegd vallen de afgelopen jaren pas sommige onderwerpen uit mijn opleiding op hun plek.'

Steengoed
Naast contact met de jongere generatie voor wie hij zich inspant, heeft Willem ook veel contact met lokale instellingen, zoals het jongerenwerk en andere maatschappelijke instellingen in de gemeenten Alkmaar en Dijk en Waard. ´Die samenwerking is handig, want zo versterken wij elkaar in het streven naar hetzelfde doel: het ondersteunen van de jongere generatie.' Een mooi voorbeeld hiervan is de 18-jaar checklist, die Bibliotheek Kennemerwaard samen met gemeentes Dijk en Waard en Alkmaar en een grote groep partners uit het sociaal domein ontwikkelde.

'We hebben de doelgroep zelf trouwens ook betrokken in het maakproces, want zij kunnen het beste beoordelen welke praktische tips nodig zijn. Zo is het een boekje voor én door jongeren geworden.'

Jongvolwassenen hebben het tegenwoordig heel wat moeilijker dan hij zelf rond die leeftijd, beseft Willem. ‘Ik woonde met 19 al op mezelf. Kom daar nu eens om met die jarenlange wachttijden! Bovendien was de wereld toen voor je gevoel een veiligere plek. Oorlogsdreiging, mentale druk en de polariserende samenleving hebben ook effect op jongeren. Kijk maar naar de "depressie- en stress"-cijfers van de GGD-jeugdmonitor.'

Willem wordt betaald uit gemeenschapsgeld en hij vindt dat hij daarvoor gevoelsmatig verantwoording moet afleggen. 'Het voelt goed dat ik mijn steentje kan bijdragen, zowel in mijn werk als privé. Als mensen meer naar elkaar zouden omkijken, zou dat groot effect hebben.'

Sinds het najaar van 2023 werkt Willem Zevenhuizen bij Bibliotheek Kennemerwaard, maar daar is hij maar weinig te vinden. Als programmaconsulent digitale inclusie, gespecialiseerd in de doelgroep jongeren, werkt hij doelgericht vanuit de presentiemethodiek. Dat betekent niet te veel blijven hangen in de bibliotheek, maar vooral naar de plekken gaan waar jongeren zijn, zoals scholen en jongerencentra. 'Ook mijn functietitel is eigenlijk te gecompliceerd. De jongeren noemen mij “Willem van de digitale regelzaken.” Met die ambulante en ongecompliceerde rolvervulling streeft Willem naar maximale bereikbaarheid. Zijn verleden geeft hem daarbij een belangrijk streepje voor.