Whatsappgroepje
Annelies: ‘Voorheen heb ik als uitgever met deugden gewerkt. Ik heb een onderwijsprogramma uit Canada naar Nederland gehaald. Daar heb ik cursussen en trainingen in gegeven en materialen bij ontwikkeld. Een van de deugden is bescheidenheid en die krijgt niet altijd de erkenning die ze verdient. Dat geldt ook voor de bibliotheek, waar medewerkers zich overwegend dienstbaar opstellen, zichzelf niet snel op de borst slaan. In dat opzicht mag het best wat onbescheidener. Op LinkedIn deel ik daarom ook biebverhalen.’

Marco: ‘Annelies en ik hebben een Whatsappgroepje waarin we onze bibliotheekervaringen delen.’ Annelies: ‘Dan kun je denken aan abonnementsvormen waarover je tegenwoordig vaak in de krant leest. Of over de directeur van The Library of Congress in Washington die recent door Trump is ontslagen. Als we zoiets tegenkomen sturen we elkaar een linkje.’

Behalve verzot op het lezen van boeken hebben Marco en Annelies zelf ook boeken geschreven. Marco: ‘Ik heb een schilderij geërfd, een scheepsportret uit 1856. Dat is familiebezit. De opa van mijn opa was kapitein op dat schip, dat onder meer naar Sint-Petersburg voer. Over de geschiedenis van dat schilderij en de reizen van de kapitein heb ik het boek De gevaarlijke reis geschreven, dat tot mijn plezier ook in de collectie van Forum staat.’

Annelies: ‘Ik heb rond de vijftig titels uitgegeven en vier zelf geschreven. Haal het beste uit jezelf; opvoeden met deugden, Het Deugdenvriendjes Doeboek; Opvoeden met deugden voor peuters en kleuters, Het Deugdenspel Doeboek, Spelenderwijs karakter ontwikkelen en Stilstaan bij deugden, reflectiemomenten voor iedere dag. Daarnaast heb ik diverse educatieve materialen ontwikkeld zoals deugdenkaarten. Ik heb een aantal boeken vertaald en ik heb zelf de vormgeving van mijn boeken gedaan.’

Groots gebaar
Is er nog ruimte voor andere hobby’s dan boeken? Marco: ‘Ik speel redelijk serieus gitaar. Met behulp van Cubase maak ik muziek op de computer. Enkele keren per jaar treed ik op met een gitaarensemble. Gedurende vier jaar ben ik gemeenteraadslid geweest in de stad Groningen. Hoewel het project Forum Groningen ook binnen mijn partij behoorlijk omstreden was, heb ik toch voorgestemd. Als grote stad moet je af en toe een groots gebaar durven maken, vind ik. Dit complex is geen prestigeobject maar een mooi cultureel visitekaartje van de stad.’ Annelies: ‘Forum heeft een impuls gegeven aan dit stadsdeel. De Grote Markt is groener geworden, mensen komen van heinde en verre naar dit gebouw.’

Marco: ‘Ik kende alleen de bibliotheek in deze stad, die onderdeel is van een cultuurcentrum, maar nu weet ik dat bibliotheken in andere Groningse gemeentes – die trouwens ook vaak onderdeel zijn van een multifunctionele organisatie – een belangrijke sociale rol spelen. Dat is een rol van grote waarde, want vroeger had elk dorp wel een café, postkantoor, bankfiliaal en winkels. Die zijn allemaal verdwenen en dan is het goed dat er een plek is waar mensen elkaar kunnen ontmoeten om een activiteit bij te wonen, digitale hulp in te roepen, of gewoon een kopje koffie te drinken, zonder verplichting. Niet voor niets zien velen de bibliotheek als huiskamer van het dorp.’

Annelies: ‘Ik merk dat ook veel jongeren in dorpen de bibliotheek weer weten te vinden.’

Andere wereld
Met welke verwachtingen begonnen ze aan hun nieuwe baan? Annelies: ‘Ik ben er heel open ingestapt. In mijn eigen bedrijf was ik gewend altijd aan het roer te staan en dingen te regelen, terwijl je in de bibliotheek zaken met collega’s en vrijwilligers moet afstemmen. Als invalkracht paste ik mij zoveel mogelijk aan de werkwijze aan, die in elke vestiging trouwens weer net een beetje anders bleek.’

Marco: ‘De laatste jaren ben ik regelmatig ergens opnieuw begonnen en bij elk bedrijf dat je binnenkomt, is het anders dan je verwacht. Voor mij is ook nieuw dat ik nu veel meer werk in een team dan voorheen. Bij de universiteit was ik een éénpitter, nu kan ik dingen met collega’s overleggen. Dat vind ik prettig, mede omdat men heel behulpzaam is. Verder valt me op dat er in de bibliotheek veel mensen werkzaam zijn die er al jaren zitten, en die over veel vakkennis beschikken.’

Annelies: ‘Die kennis zit in de hoofden van mensen, bijvoorbeeld omdat ze indertijd een bibliotheekopleiding hebben gevolgd. Zo’n opleiding is er helaas niet meer. Zelf kom ik, zoals gezegd, uit het boekenvak, maar de uitgeverij is toch een andere wereld dan de bibliotheek.’

Stoffig baantje
Marco: ‘Volgend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Tot mijn takenpakket hoort het om te inventariseren hoe we dat kunnen oppakken. Het is immers zaak dat gemeenteraadsleden een goed en actueel beeld hebben, waar we als bibliotheek voor staan en wat we allemaal te bieden hebben. Op dat vlak valt er nog veel te winnen, want bij talrijke mensen heerst nog altijd het beeld van de bieb, die niet meer is dan een boekenuitleen. Mede daardoor denkt menigeen bij bibliotheekwerk ook aan een stoffig rustig baantje.’

Annelies: ‘Terwijl we het in werkelijkheid hartstikke druk hebben. De meeste medewerkers zijn maatschappelijk heel betrokken. Uit bevlogenheid doen ze een stapje extra voor een bezoeker. Ze halen alles uit de kast om een probleem voor een klant op te lossen.’

Sociale rol
Is hun kijk op de bibliotheek veranderd? Annelies: ‘Bij mij is dat zeker zo. Omdat ik een e-reader heb, was ik al lange tijd niet meer in de bibliotheek geweest. Daarom was ik echt verrast wat de bibliotheek allemaal doet.’

Een uitgever en een communicatiespecialist starten in de bibliotheekwereld

Annelies: ‘Nu ik een vast rooster krijg, wil ik de zangles weer oppakken. Daarnaast tuinier ik graag. Ik heb mijn beide ouders nog en ben mantelzorger van mijn 99-jarige tante. Het is bepaald geen straf om bij haar op bezoek te gaan. Ze leert me nog altijd het een en ander over verdraagzaamheid. Verder hebben Marco en ik een tweede huisje in Balkbrug. Een chaletje op een camping waar we in de weekenden vaak naartoe gaan. Dat huisje hebben we in de coronatijd gekocht. Thuis was ons kantoor en dat huisje was voor onze vrije tijd, lekker wandelen en lezen.’

Niet spannend
Zien beiden zich tot aan hun pensioen in de bibliotheek werken? Marco: ‘Ik zou het prima vinden om tot mijn AOW bij Biblionet te blijven, maar zover denk ik niet vooruit. Je weet nooit welke wending je leven neemt.’ Annelies: ‘Hoewel je vaak anders hoort en leest, is het tegenwoordig niet zo moeilijk meer om als senior een andere baan te krijgen. We hebben beiden een jaarcontract gekregen, maar in tegenstelling tot anderen vinden we dat niet spannend.'

Marco: ‘De arbeidsmarkt is krap en als oudere breng je niet alleen ervaring mee, maar je bent ook flexibel. Als opleiding heb ik vanuit rationele overwegingen ooit voor mts-electronica gekozen. Daar heb ik een paar jaar in gewerkt. Daarna deed ik vervangende dienstplicht en toen ik weer een baan zocht waren er een miljoen werklozen, waarop ik besloot: nu ga ik doen wat ik leuk vind. Dat werd de studie geschiedenis.’

Annelies: ‘Na het vwo ben ik farmacie gaan doen. In het derde jaar ben ik gestopt. Vervolgens koos ik voor de hogere laboratoriumopleiding biotechnologie. Daar heb ik vier jaar in gewerkt. Toen mijn zoon, inmiddels 27, geboren werd, volgde ik mijn hart en koos voor de deugden. Dat kwam op mijn pad via mijn zus die mij een boek van een Canadese auteur over dit onderwerp gaf.’

Wat ziet zij als de deugden van de bibliotheek, behalve de al genoemde dienstbaarheid? Annelies: ‘De bibliotheek is een verbinder. Ze zorgt voor verbondenheid. De medewerkers van de bibliotheek zijn toegewijd. Dat past ook bij Marco en mij. Als je iets doet, dan ga je ervoor. Dan duik je erin en lees je er van alles over. Die houding is ons op het lijf geschreven.’

Een zonovergoten lentedag in Groningen. Op de Grote Markt trekt de kermis veel publiek, maar ook iets verderop, in het prachtige Forum Groningen, is het behoorlijk druk op deze doordeweekse dag in mei. Vrijwel alle studieplekken in het multifunctionele cultuurcomplex zijn bezet, de horeca draait als een tierelier en ook de vele zithoeken in het 45 meter hoge en tien verdiepingen tellende gebouw blijken erg populair. Het is dan ook even zoeken naar een vrij tafeltje om met Annelies Wiersma en haar partner Marco in ’t Veldt in gesprek te kunnen gaan over hun nieuwe baan. Sinds 1 januari is Annelies (57) in dienst bij Biblionet Drenthe als bibliotheekmedewerker, terwijl Marco (63) sedert medio februari werkzaam is bij Biblionet Groningen als communicatieadviseur. Biblionet Groningen is de organisatie van 32 Groningse bibliotheken, waar Forum overigens niet onder valt. Biblionet Drenthe omvat 33 vestigingen en een servicepunt. Wat maakte dat beiden hun vorige job opgaven en kozen voor een toekomst in de wereld van de openbare bibliotheken?

Complexe organisatie
Annelies: ‘Nadat ik een jaar lang een sabbatical had genomen, kon ik begin dit jaar aan de slag als invalkracht bij Biblionet Drenthe. Ik had besloten om met mijn uitgeverij te stoppen en gedurende dat overgangsjaar ben ik bij mezelf te rade gegaan wat ik voortaan wilde doen. Als uitgever was ik een kleine zelfstandige en het leek me leuk om voor de verandering in een organisatie te gaan werken, bij een team te horen. De liefde voor de boeken bracht me toen algauw bij de bibliotheek, zeker nadat enkele kennissen me vertelden dat het een prettige, sociale en loyale werkomgeving is. Dat bleek te kloppen, want ik voelde me er meteen thuis.

Als invaller ben ik intussen bij veertien bibliotheken in de weer geweest en zo leer je het vak toch steeds beter kennen. Ik voel me er thuis. Onlangs was er een vacature voor een vaste kracht in Borger. Daar heb ik op gesolliciteerd en per 1 juni begin ik daar als frontoffice medewerker, zoals het officieel heet, maar in feite word ik een soort eindverantwoordelijke.’

Marco: ‘Mijn start bij de bibliotheek liep heel anders dan ik me had voorgesteld. Ik kreeg in de eerste week zo’n stevige griep dat ik een week lang in het ziekenhuis aan de zuurstof heb gelegen. Daarna kon ik gelukkig weer snel aan de slag. Mijn eerste indruk van de bibliotheek? Van buitenaf denk je dan algauw aan boeken, maar als je erin zit, besef je wat een complexe organisatie het in feite is. Waarom ik koos voor de bieb? Toen ik van de middelbare school kwam heb ik een beroepskeuzetest gedaan. Daar kwam uit: iets met boeken. Een van de opties was de bibliotheekacademie, maar dat trok me niet. Omdat ik goed kon schrijven, koos ik voor de journalistiek en de communicatie en dat is altijd de kern van mijn activiteiten geweest. Zo heb ik tien jaar voor de Noordelijke Dagbladcombinatie (NDC) gewerkt en daarna deed ik veel losse klussen op het gebied van communicatie. Op het laatst zat ik drie jaar bij de Rijksuniversiteit Groningen, maar ik had het daar wel gezien. Toen wees Annelies mij op een vacature bij Biblionet. Tot mijn verbazing werd ik meteen aangenomen.’

Annelies: ‘In één week tijd had Marco een nieuwe baan in Groningen en ik eentje in Drenthe.’ Marco: ‘Ineens waren we een Biblionet-stelletje.’

Lang niet iedereen zal als eindvijftiger of beginzestiger een bestaan als zelfstandige of een vaste baan inruilen voor een jaarcontract in de bibliotheeksector. Toch is dat precies wat Annelies Wiersma en Marco in ’t Veldt hebben gedaan. Vanwaar die verrassende keuze?

Tekst en foto’s: EIMER WIELDRAAIJER