Traditie
‘Op 2 april 2025 is Polly’s Bookshop opengegaan en vanaf het begin loopt het goed. De mensen zijn onwijs happy dat er een boekwinkel is. Castletownbere ligt in de outback, op het eind van het schiereiland Beara. Langzamerhand verdwijnt er hier de ene na de andere winkel. Als er dan een of andere gek, en dan ook nog een buitenlander, een boekhandel begint, vinden de mensen dat geweldig. Het runnen van een boekwinkel is uiteraard iets anders dan leidinggeven aan een bibliotheek, maar in Harlingen werkten we nauw samen met boekhandel Van der Velde. Daar heb ik veel van geleerd. Bijvoorbeeld dat het vooral gaat om het verkopen van boeken. Dat klinkt nogal voor de hand liggend, maar hoeveel boekhandels concentreren zich tegenwoordig niet op kantoorartikelen en cadeautjes. Van der Velde heeft mij geleerd dat je als boekhandel in de eerste plaats veel boeken moet hebben. De mensen moeten denken: jeetje, wat een hoop boeken staan hier. Dan gaan ze vanzelf browsen. In Polly’s Bookshop vind je ook gifts en postcards, maar vooral boeken. En die vliegen de deur uit. Vergeet niet dat Ierland een land van lezers is, met een grote literaire traditie. Vier Ieren wonnen de Nobelprijs voor Literatuur. Je wilt niet weten hoeveel poëzie ik verkoop. In Nederland is de verkoop van gedichten, laat staan het lenen, veel minder.’

Lampjes
‘Omdat het een hele investering is om een boekwinkel te starten, ben ik aanvankelijk met tweedehands boeken begonnen. Nu is de verhouding tussen tweedehands en nieuwe boeken fifty-fifty. Weet je wat daarbij echt helpt? In Ierland zit er geen btw op boeken. Daardoor zijn ze relatief goedkoop. Voor dertien euro koop je hier al een nieuwe roman. Omdat het bloed toch kruipt waar het niet gaan kan, probeer ik de mensen ook warm te maken voor Nederlandse literatuur. Met name in het Engels vertaalde kinderboeken. Zo heb ik al zeker tien Lampjes (Lampie in het Engels) van Annet Schaap verkocht.’

‘Aan de overkant van de straat zit de bibliotheek. Binnenkort vindt daar een wisseling van de wacht plaats en als die beklonken is, ga ik kijken of we samen leuke activiteiten kunnen opzetten. Wat me in mijn nieuwe hoedanigheid als boekverkoper vooral van pas komt is de opgedane managementervaring. En niet te vergeten datgene wat ik heb geleerd op het gebied van promotie, marketing. Ik besef hoe belangrijk het is om op de socials te zitten. Leuk vind ik de socials niet (ik twitter niet, zit alleen op Instagram en Facebook), maar het moet. Ja, ik heb bij de bibliotheek geleerd hoe je je bedrijf moet positioneren. Maar voor beide takken van sport geldt: het allerbelangrijkste is de manier waarop je met je klanten omgaat. Neem de tijd voor je klanten, maak een babbeltje. Als je dat goed doet, doet mond-tot-mondreclame de rest. Uiteindelijk gaat het altijd om menselijk contact, oprechte betrokkenheid bij en interesse in de ander.’

‘Aan de overkant van de straat zit de bibliotheek. Binnenkort vindt daar een wisseling van de wacht plaats en als die beklonken is, ga ik kijken of we samen leuke activiteiten kunnen opzetten. Wat me in mijn nieuwe hoedanigheid als boekverkoper vooral van pas komt is de opgedane managementervaring. En niet te vergeten datgene wat ik heb geleerd op het gebied van promotie, marketing. Ik besef hoe belangrijk het is om op de socials te zitten. Leuk vind ik de socials niet (ik twitter niet, zit alleen op Instagram en Facebook), maar het moet. Ja, ik heb bij de bibliotheek geleerd hoe je je bedrijf moet positioneren. Maar voor beide takken van sport geldt: het allerbelangrijkste is de manier waarop je met je klanten omgaat. Neem de tijd voor je klanten, maak een babbeltje. Als je dat goed doet, doet mond-tot-mondreclame de rest. Uiteindelijk gaat het altijd om menselijk contact, oprechte betrokkenheid bij en interesse in de ander.’

Onmisbaar
‘Terugkijkend op de laatste tien jaar springen er voor mij drie dingen uit. Allereerst de bijdrage die we als bibliotheek hebben kunnen leveren aan de bestrijding van laaggeletterdheid. Daarnaast de ondersteuning die we geven aan mensen die moeite hebben met digitale vaardigheden. En niet te vergeten de ondersteuning van het onderwijs op het gebied van lezen. Je kunt gerust zeggen dat we ons als bibliotheek heruitgevonden hebben. Dat geldt overigens voor alle bibliotheken, niet alleen die van Friesland. Met als gevolg dat iedereen de bibliotheek tegenwoordig onmisbaar vindt en dat is geweldig.’

‘Mijn afscheid was zo leuk, zo gezellig. Ik ben dan ook met heel veel plezier vertrokken, mede omdat ik wist dat ik een even leuke toekomst tegemoet ging. Op 28 augustus 2024 zijn we met ons busje vertrokken naar Ierland. Ik wist wel dat ik iets compleet nieuws ging doen, maar ik wist niet of het zou lukken. Toen we dat hotel nog hadden, zei ik al: “Als ik later groot ben, begin ik een boekwinkeltje”. Tegen mijn vrienden heb ik jarenlang gezegd: “Willen jullie alle Engelse boeken bewaren, want ik ga ooit een boekwinkeltje beginnen”. Iedereen dacht: ja, ja, het zal wel, maar precies dat heb ik gedaan. Op weg naar Ierland heb ik tachtig dozen met Engelse boeken meegenomen. Eenmaal aangekomen had ik een leuk pandje op het oog in de vissershaven Castletownbere in de County Cork, maar dat bleek verhuurd. Op 9 december 2024 reden we opnieuw langs dat pandje en zagen we dat het weer te huur stond. Ik heb er geen gras over laten groeien en sinds 1 januari 2025 ben ik de trotse huurder.’

Van bibliotheekdirecteur naar boekhandelaar

Hart
‘Hoe vaak ik niet hoor: wat gedurfd om in deze tijd een boekhandel te beginnen en dan ook nog in het buitenland. Ergens begrijp ik dat wel, want voor alle duidelijkheid: ik ben niet afhankelijk van mijn shop. Ik krijg een beetje pensioen en ons huis in Nederland hebben we goed kunnen verkopen. Volgend jaar krijg ik AOW. Daarbij komt dat het hier in de outback moeilijk is om geld uit te geven, behalve in de pub. Zoals ik al zei: je leidt hier een simpeler leven, en dan geef je niet zoveel uit. Eerlijk is eerlijk: zoals het nu gaat, zou ik niet van de winkel kunnen leven, maar ik kan wel de huur, de vaste lasten en het internet betalen. Ik kan nog steeds nieuwe boeken inkopen en, minstens zo belangrijk: ik kan er mijn hart in leggen.’

‘Of er nog ruimte is voor andere hobby’s? Ik mag graag wandelen en dat doe ik heel veel. Plus lezen natuurlijk. Op dit moment lees ik het romandebuut Kala van de Ierse schrijver Colin Walsh. Ik hou ook erg van klassieke muziek, maar dat zou ik geen hobby willen noemen. In de zomer is de winkel vier dagen in de week open, komende winter zijn dat drie dagen. Dankzij de shop leer ik zoveel mensen kennen en dat is bijzonder leuk. Ik kan haast niet geloven dat de winkel pas drie maanden open is. Ze is al zo’n onderdeel van mijn leven. Wat het extra leuk maakt: ik hoef met niemand te overleggen wat ik ga doen. In een organisatie draagvlak creëren om mensen gemotiveerd te houden is ook dankbaar, maar het is heerlijk dat ik nu kan zeggen: zo ga ik het doen, punt. Tegen mijn man zeg ik regelmatig: ik ben zo ontzettend blij dat ik hier ben. Gelukkig is hij dat ook. In Ierland kun je nog gewoon een vuurtje stoken, dingen doen die in Nederland niet meer kunnen. Hier heb je nog de ruimte. Bij ons huis hebben we een hectare aan grond. Dat geeft zoveel vrijheid. Waar wij wonen is het heel rustig en dat willen we graag zo houden, maar iedereen is welkom, hoor.’

Meer informatie
De website van Polly’s Bookshop is te vinden op www.pollysbookshop.ie

‘Inmiddels woon ik een jaar in Ierland en dat bevalt fantastisch. Mijn man en ik hebben hier al eerder gewoond, van 1997 tot 2008, en telkens als we teruggingen naar Nederland sloeg de heimwee toe. Wat dit eiland zo bijzonder voor me maakt? Het ongerepte en ruige landschap en niet te vergeten de mensen. Men is hier very easy going. Iedereen heeft tijd voor een babbeltje. Ik wandel graag. Dan gaat onze dertienjarige hond mee en onderweg sta ik zomaar een halfuur met iemand te kletsen. In Nederland heeft niemand meer tijd voor een praatje. Weet je wat het is? Nederland is zo waanzinnig georganiseerd. Alles is gevangen in regels. Als ik hier in Ierland een afspraak met een elektricien maak, verwacht ik eerder dat hij niet dan wel op het afgesproken tijdstip langskomt. Recent was mijn zus op bezoek. Zij zei: “Nu snap ik waarom je hier wilt wonen”. Een simpel leven en kennelijk past dat goed bij me.’

‘Tijdens ons vorige verblijf in Ierland runden we een hotel, een summerschool. Van april tot en met september organiseerden we bijvoorbeeld schildercursussen, beeldhouwcursussen, fotografiecursussen en tuinenreizen. In de wintermaanden deed ik als interimmer klussen in Nederland bij onder meer de bibliotheken in Amsterdam, Rotterdam en Almere.’

Impact
‘In totaal heb ik 42 jaar gewerkt, waarvan de langste tijd in bibliotheken. In 1982 heb ik de bibliotheekacademie afgerond. Daarna heb ik als bibliothecaris gewerkt bij de bosbouwschool. Ik was bedrijfsbibliothecaris bij de Sijthoff Pers, hoofd documentatie bij het Nieuwsblad van het Noorden, waarna ik partner werd bij het adviesbureau Reexs. In 1997 deed ik mijn eerste klus voor de openbare bibliotheek. Dat was in Almere. Rond 2005 kwam ik bij de OBA terecht. Daar drong voor het eerst echt tot me door welke maatschappelijke impact de openbare bibliotheek heeft. Drie jaar later kwam ik in dienst bij Biblionet Drenthe, als leidinggevende van het facilitair bedrijf. Vervolgens belandde ik in 2014 in Friesland, waar ik vier jaar later werd benoemd tot directeur van de Bibliotheek Noord Fryslân.’

‘Ik heb met heel veel plezier in het noorden van Friesland gewerkt. Toen ik daar begon, waren de bibliotheken in Noordoost Friesland en Noordwest Friesland net gefuseerd tot de Bibliotheek Noord Fryslân. Aan mij de mooie opdracht om daar één team van te maken. Natuurlijk was er aanvankelijk weerstand, want men had het idee dat het centrum van de wereld zich in Dokkum bevond, maar als je in Harlingen of Franeker kwam, zag men dat toch net iets anders. Een aantal jaren hebben we er best wat energie ingestopt om de neuzen dezelfde kant op te krijgen, maar wat ik me vooral herinner zijn de bijzondere mensen die in de bibliotheek werken. Ze zijn allemaal zó gedreven en betrokken. Ze zijn er zó op gefocust om iets goeds te doen voor de samenleving. Iedereen zag na verloop van tijd ook wel in dat de fusie financieel gezien een goed besluit was, want er kon opeens veel meer dan voorheen. Toen ik wegging was de organisatie echt één team, dat staat voor mij buiten kijf.’

Veel mensen koesteren een stille droom, slechts een enkeling maakt die waar. Paulien Schreuder is zo’n uitzondering. Na haar pensionering als directeur van de Bibliotheek Noord Fryslân trok ze de stoute schoenen aan en begon een boekwinkel in Ierland.

Tekst: EIMER WIELDRAAIJER • foto’s: uit de privécollectie van Paulien Schreuder