Van vluchteling tot medewerker van dbieb

Verbinder
Toen een vriendin hem wees op een vacature bij de bibliotheek van Leeuwarden, waarin dbieb aangaf op zoek te zijn naar een persoon met een sociale inborst, die als verbinder tussen de verschillende groeperingen in de Friese hoofdstad kon fungeren, trok Zaoor de stoute schoenen aan en solliciteerde op deze baan voor vijftien uur in de week. En met succes, want als medewerker van de bibliotheek is hij nu de schakel tussen deze organisatie en de inwoners van Leeuwarden. Die participatie geeft hij niet alleen gestalte in de centrale vestiging Blokhuispoort, maar met name ook in de pop-up-bibliotheek in MFC Het Mozaïek (Leeuwarden Oost). ‘Ik ga bijvoorbeeld in gesprek met statushouders, en luister naar hun behoeftes. Ik vertel hen dat zij niet alleen naar de bibliotheek kunnen gaan om boeken te halen, maar dat ze ook kunnen deelnemen aan allerlei programma’s en activiteiten. Daarnaast ben ik het levende bewijs dat de bibliotheek ook naar hen kan komen. Vaak voelen mensen schroom om de drempel van de bieb over te stappen. Ik vertel hen dat die terughoudendheid nergens voor nodig is. Kortom: ik probeer de mensen op allerlei manieren te verbinden met de bibliotheek. Dat werk doe ik inmiddels een jaar, en het bevalt mij reuze goed. Ik vind het heel bijzonder. Ik hou van contact met mensen, wil nieuwkomers deelgenoot maken van mijn ervaringen om snel te integreren. Ik laat hen zien dat enkel deelnemen aan een cursus daarvoor niet voldoende is.’

Eigen verhaal
‘Als het kan, wil ik graag voor langere tijd in de bibliotheek blijven werken. In dit werk kan ik mijn hart leggen. Dat neemt niet weg dat ik daarnaast nog veel andere dingen doe. Zo ben ik betrokken bij theaterprojecten. Binnen Tryater, het meertalige theatergezelschap van Friesland, vertel ik bijvoorbeeld mijn eigen verhaal. Als muzikant – ik speel cajón – draag ik mijn steentje bij aan Grenzeloze Muziek. In dit initiatief van Embrace Nederland zitten muzikanten uit verschillende landen, en hoewel ze soms elkaars taal niet spreken verstaan ze elkaar toch, want muziek slecht elke taalbarrière. We repeteren elke dinsdag en dat is telkens weer een feest. Ook heb ik meegedaan aan Leen een Fries, dat de verhalen van Friezen deelt en mensen de mogelijkheid biedt om een provinciegenoot te ontmoeten. Verder werk ik bij Stjoer, waar ik in het kader van de afdeling Onze familie in Leeuwarden een buddy-to-buddy project doe om Nederlanders en nieuwkomers samen te brengen. In Sedrana, een multiculturele huiskamer en inlooplocatie, doen we allerlei activiteiten. Dan kun je denken aan het organiseren van initiatieven om de stad te ontdekken en het netwerk van mensen uit te breiden. Het doel is een veilige omgeving te bieden voor persoonlijke ontwikkeling en sociale participatie.’

Gênant
Aanvankelijk wilde Zaoor in de Randstad neerstrijken, omdat hij vermoedde daar meer kans te hebben op het vinden van een baan, maar sinds hij de sfeer van Leeuwarden heeft geproefd, voelt hij zich in Friesland helemaal thuis. ‘Als een vis in het water. Ik ken hier onderhand zoveel mensen, heb hier ook vriendschappen gesloten. Leeuwarden is een kleine stad, dus alles wat je nodig hebt is dichtbij. Of ik het Fries al machtig ben? Nog niet, maar ik wil die taal wel heel graag leren. Eerst het Nederlands nog meer onder de knie krijgen en daarna stort ik mij op het Fries. Ik heb een tijdje op de infobalie van de gemeente gewerkt. Dat ging om het verlengen en ophalen van je paspoort of rijbewijs. Soms stond er dan iemand aan de desk die iets in het Fries tegen mij zei, en dan was het toch wel gênant als ik moest bekennen dat ik hem of haar niet verstond.’

Ambitie
‘Zaoor woont alleen, ver weg van zijn ex-vrouw, kinderen en familie. Voelt hij zich wel eens eenzaam in ons kikkerlandje? ‘Je wordt eenzaam als je in je eentje thuis gaat zitten kniezen. Zo ben ik niet. Ik ben iemand die er op uit trekt, mensen opzoekt. Met vrienden bezoek ik voorstellingen in de bioscoop of het theater. Ik ben altijd bezig, zowel in als na het werk. Ondanks de val van de dictator Assad ben ik nog niet terug geweest in Syrië. Ik ben geen moslim en weet dat het land nog altijd niet veilig is voor mij. Bovendien vind ik in mijn geboorteland niet meer wat ik achterliet. Vergeet niet dat mijn hele familie het land is ontvlucht.’ Heeft hij nog een droom? Koestert hij bijvoorbeeld de ambitie om ooit bibliotheekdirecteur te worden? ‘Ik hou van contact, van connectie met mensen, kan me verliezen in bepaalde activiteiten en programma’s. De bibliotheek is mij lief, maar ik ambieer het niet om directeur te zijn. Die verantwoordelijkheid is niets voor mij. Ik heb een andere rol, ik sla graag een brug tussen mensen. Die rol is mij op het lijf geschreven.’

In Syrië werkte Gassan Zaoor als medisch laborant, maar omdat zijn kennis van onze taal ontoereikend werd bevonden, lukte het hem niet in Nederland in dat specialisme emplooi te vinden. Omdat, zoals hij het zelf verwoordt, plan A niet opging, schakelde hij direct door naar plan B. ‘Ik ben sociaal, open, hou ervan met mensen te communiceren. Ik spreek meerdere talen. Uiteraard Arabisch, maar ook Engels en Spaans. Ik versta Italiaans en Portugees, maar toen ik hier aankwam was ik jullie taal niet machtig. Vanaf het moment dat ik in Nederland onderdak vond, ben ik echter bezig om jullie taal zo goed mogelijk onder de knie te krijgen. Taal is de sleutel tot een cultuur, daarom is zij zo belangrijk. Taal opent harten van mensen. Als ik mij ergens vestig, wil ik zo snel mogelijk integreren, en daarvoor moet je je de taal van je nieuwe omgeving eigen maken. De cursussen die ik volgde waren op zich goed, maar voor mij onvoldoende, daarom ben ik meteen begonnen met vrijwilligerswerk voor verschillende organisaties. Zo leer je de taal sneller en het heeft als bijkomend voordeel dat je meteen een netwerk opbouwt.’

Zwarte lijst
‘Toen in 2011 de burgeroorlog in Syrië uitbrak, die zou leiden tot de val van het Assad-regime, week Zaoor uit naar Zuid-Amerika. ‘Ik nam deel aan een demonstratie tegen Assad en een buurman vertelde mij dat ik daardoor op een zwarte lijst was beland. Die buurman werkte bij de geheime dienst en adviseerde mij om met mijn gezin snel te vertrekken. Ook mijn ouders, twee zussen en zes broers zijn het land ontvlucht.’
Via Libanon belandde Zaoor met zijn vrouw en twee kinderen in Ecuador. ‘Dat was voor ons de gemakkelijkste oplossing, want we konden zonder visum naar dat land reizen. Inmiddels ben ik gescheiden van mijn vrouw, die samen met onze kinderen in de Verenigde Staten is gaan wonen. Hoe ik zelf in Nederland terechtkwam? Ecuador is een mooi land, maar de corruptie tiert er welig. Misdaadbendes controleren je leven. Ze dwingen je elke week om geld aan hen af te staan, en het ergste is dat de politie niet te vertrouwen is. We maakten er van alles mee. Ik herinner me dat we op een dag naar het strand gingen. Toen we weer naar huis wilden gaan, was onze auto weg. Daar stonden we, in zwemkledij, al onze kleren weg. Dan voel je je wel heel ellendig, hoor.’

Veilig
Om de misère in Zuid-Amerika te ontvluchten, liet Zaoor het oog vallen op Europa. ‘Via Madrid kwam ik in 2020 in Amsterdam terecht. Het was maart en ik vond het heel koud. Toch veranderde mijn leven op slag. Zeg maar gerust: voor de volle honderd procent. In de cultuur waar ik uit kom ben je na je vijftigste oud, afgeschreven. Ik ben 59 maar zag vrouwen van tachtig fietsen, gepensioneerde mannen dansen op feestjes. Ineens voelde ik mijzelf jong. Alles wat ik zag, gaf me extra energie. Weet je wat het is? Er zijn altijd veel deuren waarop je kunt kloppen, maar je moet zelf het initiatief nemen om dat ook te doen. Ik ben niet iemand die stil wil zitten, die zijn hand ophoudt voor een uitkering. Ik wil onafhankelijk zijn. Maar het allermooiste van Nederland vind ik de veiligheid. Dat sla ik veel hoger aan dan geld. Als je veilig bent – en gezond – dan is het leven goed.’

Zoals gezegd, verdiepte Zaoor zich onmiddellijk in onze taal. ‘Dat was in de coronatijd, toen alles dicht was. Later schreef ik mij in voor een cursus, in de bibliotheek van Leeuwarden, waar ik intussen woonde. Die kennismaking met de bibliotheek opende een nieuwe wereld voor mij. Op grond van mijn ervaring in Syrië verkeerde ik in de veronderstelling dat de bibliotheek er alleen was om boeken te lenen, maar dat bleek een misvatting. De bibliotheek bleek een plek vol programma’s en activiteiten.’

Ruim vijf jaar geleden landde Gassan Zaoor op Schiphol. Gevlucht uit zijn vaderland Syrië, weggesneld uit zijn toevluchtsoord Ecuador. Zonder vrouw, zonder kinderen. Helemaal alleen in een ver, vreemd, koud land. Menigeen zou ervan in een dip raken, zo niet deze energieke geestdriftige man die zijn nieuwe thuis vond in Leeuwarden en die als medewerker van dbieb volledig zijn draai heeft gevonden.

Tekst en foto’s: EIMER WIELDRAAIJER