Naschrift redactie

Deze artikelenreeks is tot stand gekomen in samenwerking met Fatima Essabani, lid van de SPN-kerngroep Leven Lang Ontwikkelen. Zij zet zich namens SPN in om cultureel-maatschappelijke activiteiten meer aandacht te geven en zo bibliotheken door het hele land te inspireren. Fatima: ‘Shift Talks toont aan hoe bibliotheken een belangrijke rol kunnen spelen in het stimuleren van kritisch nadenken en het op gang brengen van het gesprek over grote maatschappelijke thema’s’.

Knoop in de maag en brok in de keel
Een key-note speech die veel indruk maakte op Mike, was die van de Franse schrijver Édouard Louis, in de derde editie van Shift Talks in het najaar van 2023. (Louis' autobiografische boeken vertellen over opgroeien in armoede, klassengeweld, homoseksualiteit in een homofobe omgeving – red.)

'Het persoonlijke verhaal over het effect van een leven dat begint in een achterstandspositie, en hoe moeilijk het is om je daaraan te ontworstelen, was voor mij echt food for thought. We spreken zo gemakkelijk over gelijke kansen voor iedereen en een dubbeltje dat een kwartje kan worden. Dat de realiteit helaas anders is, was voor mij een duidelijke boodschap in deze presentatie van kwetsbaarheid. Ik ging naar huis met een brok in mijn keel en een knoop in mijn maag. Bovendien zijn zulke levensverhalen over de kloof tussen arm en rijk ook nieuwe inspiratie en brandstof voor het gemeentelijk beleid.'

De wethouder hoopt dat Huis73 doorgaat met het organiseren van publieke debatten. 'Wat mij betreft hoort dit tot de kerntaken van de moderne bibliotheek: het verspreiden van kennis en ideeën. Dat moet niet alleen gebeuren via de consumptie van boeken, maar juist ook door uitwisseling en ontmoeting. Huis73 doet dat goed met de presentatie van actuele thema's die er toe doen. Revolutionair.'

Spionage en satellieten
Ruud: 'Met Shift Talks willen we zeker niet alleen informeren, maar juist ook de verschillende meningen tegenover elkaar zetten. Daarbij begeven we ons bewust op terreinen waar de gevoeligheden in de samenleving liggen.'

De vierde editie van Shift Talks vond plaats in februari. ´Een paar maanden later dan normaal, maar dat hing deels ook samen met de beschikbaarheid van de hoofdgast die we op het oog hadden voor de zogeheten keynote speech.' Ruud is meer dan tevreden dat het gelukt is om Marietje Schaake hiervoor beschikbaar te hebben. (Schaake is een Nederlandse internet- en privacyexpert. Ze is sinds 2019 docent en directeur internationaal beleid bij het Cyber Policy Center van de Stanford universiteit en van 2009 tot 2019 was zij namens D66 lid van het Europees Parlement, red.)

De kern van haar verhaal betreft de machtsovername door Big Tech op het gebied van vele publieke diensten en belangen. Wie zich verder in deze materie wil verdiepen, kan dat doen met Marietje Schaakes boek "De Tech Coup”, direct uit het hart van Silicon Valley.

Ruud: 'Wie een boek schrijft, geeft toehoorders de mogelijkheid zichzelf na afloop ook wat meer in te lezen in de gepresenteerde materie. En dát is een belangrijke doelstelling van Shift Talks en de andere debatten binnen Huis73: mensen stimuleren tot verder denken. Over waarheid en geloofwaardigheid.'

Als locatie is gekozen voor Erfgoed ’s-Hertogenbosch. 'Want daar ligt het archief, een belangrijke bron voor het achterhalen van de waarheid.'

Bij Shift Talks 2025 spraken Marietje Schaake, Sjamadriaan (Adriaan ter Braack), Willemijn Aerdts, Paul Abels, Roos Groothuizen, Hans Aarsman, Nastia Cistakova, Bas Heijne en Sheila Sitalsing.

Meer informatie
Voor meer informatie over Shift Talks met achtergrondinformatie over gasten en aftermovies: https://shifttalks.nl

Wat is waar? Wat kan je nog geloven? Vragen die steeds vaker klinken. Zeker met alle manipulaties met behulp van Artificial Intelligence is het moeilijk te bepalen wat de zuivere waarheid is en wat niet. Of bestaat die enige échte waarheid niet? Zo ja, waar is die dan te vinden? ‘Die laatste vraag vonden wij een uitstekend en actueel uitgangspunt voor onze editie 2025 van Shift Talks,’ zegt Ruud Geven, projectleider Ontmoeting en Debat van Huis73.

In de Leescoalitie werken tien organisaties samen om zo veel mogelijk mensen aan het (voor)lezen te krijgen. Een belangrijke doelgroep is de jeugd, die steeds minder leest. Met het stimuleren van lezen wil de Leescoalitie de laaggeletterdheid terugdringen. De samenwerkende partijen zijn: Stichting Lezen (voorzitter), KB nationale bibliotheek, Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, Vereniging van Openbare Bibliotheken, Nederlands Letterenfonds, Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum, De Taalunie, Stichting Lezen & Schrijven, De Schoolschrijver en De Schrijverscentrale.

Om ervoor te zorgen dat leerlingen onder meer beter leren lezen, lanceerde het kabinet in 2022 het Masterplan basisvaardigheden. Scholen in het primair en voortgezet onderwijs kunnen subsidie aanvragen om te werken aan het verbeteren van de basisvaardigheden van hun leerlingen. Naast lezen gaat het om schrijven, rekenen, digitale vaardigheden en burgerschap. Het versterken van de samenwerking van bibliotheken met scholen en de kinderopvang maakt deel uit van het plan. Inmiddels werken sinds het afgelopen jaar 2400 kinderdagverblijven en scholen in het primair onderwijs, het vmbo en het praktijkonderwijs voor het eerst structureel samen met de bibliotheek. Daarnaast bouwen ruim zesduizend kinderopvanglocaties en scholen de komende jaren hun bestaande samenwerking met de lokale bibliotheek verder uit. Zij krijgen (extra) ondersteuning van leesconsulenten en er is meer geld en aandacht voor de leesomgeving inclusief de collectie. De plannen zijn onderdeel van de programma’s BoekStart in de kinderopvang en de Bibliotheek op school, beide ontwikkeld door Stichting Lezen in samenwerking met de KB nationale bibliotheek, en worden uitgevoerd door provinciale en lokale bibliotheekorganisaties. Stichting Lezen verdeelt de komende jaren het door de overheid beschikbaar gestelde geld (87 miljoen euro in vier jaar) over de bibliotheken en monitort samen met de bibliotheken en scholen de ontwikkeling van het leesgedrag en leesplezier van leerlingen en het leesbevorderende gedrag van leraren.

Video: Stichting lezen

Tamar van Gelder wordt per 1 oktober 2024 de nieuwe directeur-bestuurder van Stichting Lezen. Van Gelder (1975) was sinds 2021 voorzitter van de Algemene Onderwijsbond (AOb), die 83.000 medewerkers in het onderwijs en onderzoek vertegenwoordigt. Van 2016 tot 2021 was zij bij de AOb algemeen secretaris. Daarvoor werkte ze als opleidingsmanager bij het ROC Amsterdam en was ze mede-oprichter van de Onderwijs Consumenten Organisatie (OCO). Ze is lid van de Raad van Advies SER Diversiteit in Bedrijf en voorzitter van de Stichting van het Onderwijs.

Vierde editie Shift Talks van Huis73 helpt spoorzoeken

Sinds 2019 zijn de Muzerije, Bibliotheek 's-Hertogenbosch en Bureau Babel samen verdergegaan als Huis73. Naast Huis73 in de gemeente 's-Hertogenbosch is de bibliotheek ook te vinden in de gemeenten Boxtel, Sint-Michielsgestel en Vught. Het organiseren van ontmoeting en debat is een van de vijf functies van de Bibliotheekwet en Huis73 doet dit regelmatig met RUW, het eigen platform voor debat en het publieke gesprek in Den Bosch. Met als jaarlijks hoogtepunt het Shift Talks Festival dat in februari voor de vierde keer werd georganiseerd.

Lokaal en internationaal
‘Sinds 2016 is Huis73 een podium voor publieke debatten,’ opent Ruud Geven. ‘We organiseren gemiddeld zo’n tien events per jaar. Daarbij pakken we zoveel mogelijk lokale onderwerpen bij de kop. Die blijken bij nadere beschouwing altijd in grote mate samen te hangen met grotere, internationale vraagstukken. Dat maakt het wellicht alleen nog maar interessanter zulke thema's aan te kaarten.'

Het past ook bij de organisatie, motiveert hij. 'Huis73 heeft een rol te vervullen in de samenleving, namelijk het bespreekbaar maken van gecompliceerde maatschappelijke vraagstukken.' Ruud is daarbij een van de drijvende krachten: als curator, organisator en presentator van publieke debatten, gesprekken, discussies, dialogen of lezingen. Dat doet hij voor Huis73, onder de noemer van RUW.

Eigen publiek
Racisme, discriminatie, de groeiende kloof tussen arm en rijk zijn enkele van de onderwerpen, die bij zulke publieke debatten aan bod zijn geweest. 'In de loop der jaren hebben we al zo'n 100 programma’s gemaakt en daarmee zo langzamerhand ook een geheel eigen publiek ontwikkeld. Een gemengd publiek bovendien, van twintigers tot zestigers. Door die brede belangstelling groeide langzamerhand ook het idee om een jaarlijks festival rond discussie en debat te organiseren. Daarbij selecteren we onderwerpen die misschien nog wat onderbelicht zijn gebleven, maar die het zeker waard zijn te onderzoeken en aan te kaarten. Al was het alleen al, omdat ze behoren tot de complexe uitdagingen van onze samenleving,' aldus Ruud die hiermee graag actief bijdraagt aan de publieke betrokkenheid in Den Bosch. De naam Shift Talks is gekozen, omdat de debatten prikkelen om zaken ook eens vanuit een ander perspectief te bezien.

Klapstoeltjes en een dekentje
In het najaar van 2021, tijdens de eerste editie van Shift Talks, was de Australische sociaal filosoof Roman Krnaric de hoofdspreker. In zijn boek 'De goede voorouder' waarschuwt hij niet alleen te focussen op korte termijn doelen, omdat er op die manier steeds meer ongelijkheid tussen bevolkingsgroepen ontstaat. Om goede voorouders te worden moeten we ons in het bedrijfsleven, de politiek en het persoonlijk leven richten op langetermijndenken. In plaats van louter loyaliteit met onze eigen generatie moeten we die richten op de hele mensheid, want zo is er meer hoop om onze planeet en toekomst te redden.

'We streven er altijd naar lezingen en debatten te organiseren op plekken die perfect bij het onderwerp passen,' vertelt Ruud. 'Liefst illustere locaties. Krznaric daagde ons uit om te denken als kathedralenbouwers: iets waar toekomstige generaties wat aan hebben. Met die gedachte in het achterhoofd was er toch geen mooiere plek voor zijn optreden dan de kathedraal Sint-Jan. Bij een andere gelegenheid – een presentatie door de Russisch-Amerikaanse journalist en auteur Masha Gessen – kozen we voor het World Skate Center in Den Bosch. Dit werd een ijskoude én ludieke aflevering van Shift Talks, met 300 bezoekers op klapstoeltjes met een dekentje.'

Mondige inwoners
Een van de vaste bezoekers van Shift Talks is D66-wethouder Mike van der Geld, met onder meer Cultuur in zijn portefeuille. 'Ik ben uitgenodigd voor de key-note speech van dit jaar door Marietje Schaake (verderop in de tekst meer informatie – red.). Het thema dat zij aan de orde stelt, de groeiende impact van social media op onze levens, is actueel en interessant. Ik heb het idee dat de online podia, waarop vaak veel scheldwoorden gebruikt worden, geen goed doen aan de manier waarop wij met elkaar omgaan. Tijdens live-debatten, waar je elkaar écht in de ogen kunt kijken, ben je toch sneller geneigd de nuance op te zoeken. Dat is wat mij betreft dan ook een van de meerwaarden van Shift Talks.'

Maar regelmatige debatavonden leveren misschien ook mondigere burgers op. Is de wethouder niet bang voor meer commentaar op het beleid? 'Daar zijn wij wel aan gewend. Als je daar niet mee kunt omgaan, had je een ander beroep moeten kiezen,' klinkt het met een kwinkslag. Om direct op serieuze toon te vervolgen: 'Mondige inwoners zijn juist goed voor een stad en inspraak is een groot goed. Zolang het maar respectvol gebeurt en er van beide kanten de bereidheid is om naar elkaars standpunten te luisteren.'