Suzanne Verboeket: 'We gaan graag met het gezin naar Scandinavië, waar we al wandelend de natuur in trekken. Verder wil ik heel graag nog eens naar Jordanië. Dat lijkt me een prachtige laagdrempelige toegang tot het Midden-Oosten.'

Suzanne Verboeket: ‘Ik wil graag blijven nadenken
over de plek van de bibliotheek over tientallen jaren.’

Suzanne Verboeket, directeur-bestuurder van de Bibliotheek Rijn en Venen

‘Pluraliteit mag weer iets positiefs worden’

Wat is je lievelingsboek of -film?
Ik woon in Den Haag en werk in Alphen aan den Rijn. Ik vul mijn reistijd graag met audioboeken. Qua genre gaat het alle kanten op, maar mijn voorkeur gaat uit naar fictie. Dat geldt ook voor films: ik kijk nauwelijks documentaires. Ik houd van films als La vita è bella, over een vader die samen met zijn zoontje wordt afgevoerd naar een Duits concentratiekamp, en doet alsof de reis één groot spel is. Dat vind ik een prachtige ode aan de verbeelding en de mate waarin je kijk op de wereld bepalend kan zijn.

Ook in het theater mag het alle kanten op gaan. Ik vind het mooi als kunst een maatschappelijk thema heeft, maar het mag net zo goed draaien om mooie beelden.

Wat is je favoriete vakantiebestemming?
We gaan graag met het gezin naar Scandinavië, waar we al wandelend de natuur in trekken. Verder wil ik heel graag nog eens naar Jordanië. Dat lijkt me een prachtige laagdrempelige toegang tot het Midden-Oosten.

Wat weten maar weinig mensen over jou?
In het weekend zwem ik elke zondag in de Scheveningse zee; dat is een prettige wake-up call, die vaak wordt gevolgd door heerlijk warme koffie bij een haardvuur in een strandtent.

Wat zijn je ambities binnen het directeurschap?
Ik wil graag blijven nadenken over de plek van de bibliotheek over tientallen jaren. Naar verwachting bestaat onze samenleving dan uit meer senioren en migranten. De werkende klasse krijgt het heel druk: die moet hard werken en tegelijkertijd zorgen voor die oudere laag. Tegelijkertijd ervaren we nu al tekorten in het onderwijs, en dat wordt waarschijnlijk alleen maar meer. Wat kan de bibliotheek in die wereld betekenen? Ouderen en jongeren zijn nu al belangrijke doelgroepen van de bieb. Hoe kunnen we hen in de toekomst nog beter bedienen? Denk bijvoorbeeld aan mogelijkheden om kinderen die niet perfect binnen het onderwijssysteem passen via de bieb te ondersteunen. We denken hier niet alleen intern over na, maar vragen ook onze gebruikers naar hun ideeën.

Daarnaast wil ik dat we als bibliotheek een belangrijkere rol gaan spelen in het versoepelen van het gesprek tussen verschillende groepen in de samenleving. Er zijn zoveel onderwerpen waarover we het gesprek nog beter zouden kunnen faciliteren: van vaccinatie tot het huidige politieke klimaat. De bibliotheek is wat mij betreft de perfecte plek om dat gesprek op gang te krijgen. Daarin willen we bewoners een centrale plek geven, samen met lokale – ook culturele – partners. Pluraliteit mag weer iets positiefs worden.

Heb je hobby’s?
Ik houd ervan om met vrienden te eten en te drinken. Verder ga ik graag uit wandelen met de hond. Van mijn drie kinderen woont er nog eentje thuis, dus we gaan graag samen op pad, bijvoorbeeld naar het theater. Ik probeer minimaal één keer per week naar een theatervoorstelling te gaan – een stuk minder dan voorheen, maar ik wil het wel graag bijhouden.

Ik werd sterk gedreven door de gedachte dat veel mensen ongetwijfeld warm gemaakt kunnen worden voor kunst en cultuur, maar simpelweg niet de route weten te vinden naar dat wat ze mooi vinden. Daarnaast was ik ook toen al geïnteresseerd in de potentiële rol van kunst en cultuur in ontwikkelingssamenwerking. Die maatschappelijke insteek doet me nu, terugkijkend, denken aan de manier waarop de bibliotheek in de wereld staat.

Na mijn studie wilde ik graag een baan waarin ik iets kon teruggeven aan de samenleving. In Groningen was weinig werk, dus besloot ik het gaan te proberen in de Randstad. Dat lukte: ik belandde in Den Haag, waar ik probeerde het experimentele theater daar meer voet aan de grond te laten krijgen. Van 2005 tot 2022 was ik directeur van De Betovering: een kunstfestival voor kinderen tijdens de herfstvakantie, bedoeld voor iedereen, inclusief kinderen voor wie bewegen, stilzitten, horen, zien, kaartjes kunnen betalen, de Nederlandse taal verstaan of prikkels verwerken niet vanzelfsprekend is. Inmiddels zijn bij het festival ruim zeventig Haagse culturele organisaties, maatschappelijke instellingen en bedrijven betrokken, inclusief de bibliotheek. In mijn tijd groeide het uit van een twee- tot een tiendaags festival, dat zelfs internationaal succes had.

Hoe kwam je bij de bibliotheek terecht?
Ik werd heel gelukkig van de organisatie van De Betovering, maar na al die jaren vond ik het goed om weer te gaan. Ik was op zoek naar een plek waar ik weer verder kon leren. Na een interimklus bij De Krakeling, een prachtig theater in Amsterdam, was het tijd voor bezinning – en precies in die periode kwam de bieb op mijn pad. Toen ik de vacature voor directeur-bestuurder zag, voelde het alsof het klopte. Ik ben zelfs als mystery guest langs de verschillende vestigingen getrokken om te kijken hoe het er daaraan toeging, en ik werd alleen maar enthousiaster.

Is werken bij de bibliotheek anders dan in de theaterwereld?Ik zie vooral gelijkenissen. Een belangrijke overeenkomst is het engagement: dit werk doe je omdat je het graag wilt doen, en goed ook. Ook zijn het beide clubs die proberen de samenleving een stukje beter te maken. Verder zijn het allebei partijen die burgers helpen zichzelf en anderen beter te leren kennen. Uiteindelijk liggen we als theater en bibliotheek vooral heel dicht bij elkaar: kunst en cultuur behoren niet voor niets tot de vijf kernfuncties.

Wat was je eerste indruk van de bieb?
Ik zag hoeveel verschillende activiteiten we ontplooien. Dat is natuurlijk prachtig, maar tegelijkertijd kunnen alle mogelijkheden en de bevlogenheid van de medewerkers een valkuil zijn. Bewust blijven kiezen wat we wel en niet doen is belangrijk en soms uitdagend. We willen onze bezoekers een uitgebalanceerd, relevant en inspirerend programma bieden. Hoe verhoudt die wens zich tot onze wettelijke taken, afspraken met partners en tot de waarden die we nastreven?

Onder de medewerkers is er een groot verlangen naar doorontwikkeling. Het nieuwe en het groeien levert veel energie en werkplezier. Tegelijkertijd willen we hoge kwaliteit blijven leveren en een gezonde werk-privébalans nastreven. Ook merkte ik dat het voor medewerkers soms lastig was om te zien wat hun plek is in het grote geheel. Dat konden ze mooi, samen met mij in de rol van nieuwe directeur, (die het ook moest uitvinden) gaan uitzoeken.

Verder viel ik meteen met mijn neus in de boter met de SPUK-regelingen, die ons de kans gaven om nieuwe vestigingen te bouwen en bestaande te verstevigen. Binnen anderhalve maand na mijn aantreden moesten we besluiten of we wel of geen aanvraag gingen doen. Ik ging gauw om tafel met onze vier gemeenten, en samen maakten we een prachtig plan. We krijgen een nieuwe bibliotheek in Woubrugge en de bibliotheek in Leimuiden is gered van een dreigende sluiting. In Alphen aan den Rijn kunnen we meer uren open en de bieb in Hazerswoude-Rijndijk kon worden geüpgraded van een servicepunt tot een volwaardige vestiging. In de bibliotheken in Nieuwkoop en Zoeterwoude gaan we met ingang van 2025 vooral inzetten op een rijker programma rondom kunst en cultuur, ontmoeting en debat en burgerschap. Voor mij was het ook meteen een mooie kennismaking met een van onze belangrijkste samenwerkingspartners. Bovendien heb ik toen direct een hoop geleerd over onze organisatie.

Wat is je indruk van de bibliotheeksector in de breedte?
Ik ben heel dankbaar voor de overkoepelende netwerken die ons als lokale bibliotheek ondersteunen: van marketing tot HR, van programmering tot ICT. Vooral onze POI Probiblio helpt ons daar heel goed bij. De VOB gaf me ook een heel warm welkom, met ongekende aandacht voor wat op onze vestigingen speelt én een prachtige landelijke lobby, die ons als bibliotheken heel goed op de kaart zet. Wel vond ik het in begin heel veel: al die websites, nieuwsbrieven en bijeenkomsten, kon dat niet handiger? Toen ik tegenover collega’s begon over mogelijkheden tot efficiëntie, bleek dat allang een agendapunt.

Ik vind het prachtig hoe collegiaal we allemaal met elkaar zijn. Het is een bijzondere sector. De openbare bibliotheek voelt als één grote, robuuste organisatie, die heel Nederland tot in haar haarvaten bedient. Tegelijkertijd hebben de verschillende bibliotheken een hoge mate van autonomie. We delen weliswaar een naam en voeren een gezamenlijke lobby, maar we zijn veelal juridisch zelfstandige stichtingen. Dat is behoorlijk uniek. We zijn bovendien heel genereus naar elkaar: we delen kennis en ervaringen, en behouden tegelijkertijd de vrijheid om te zien wat lokaal werkt. Bij ons is duurzaamheid bijvoorbeeld een belangrijk thema: we proberen ondernemers en burgers met elkaar te verbinden om hierin stappen te zetten. Wat mijzelf vanaf het begin bezighield, waren onze afgeschreven boeken: we willen een duurzame organisatie zijn, en toch gooien we ieder jaar massa’s papier weg. Moeten we die boeken naar partners toe brengen of is dat juist een vorm van degradatie van het boek? Honderden leerlingen van het lokale Technasium zijn nu samen met ons bezig met een project waarbij ze duurzame oplossingen voor onze afgeschreven boeken bedenken. Kunnen de restmaterialen misschien hergebruikt worden voor kunstwerken, of voor de bouw of landbouw? Misschien moeten boekomslagen in de toekomst wel van een ander materiaal gemaakt worden.

Welk type leiderschap vraagt de bibliotheek?
Het is zonder meer helpend om samen kaders te stellen en koersen helder te hebben. Ik ben fan van de groeimindset en het gedachtengoed van Brené Brown als leiderschapsstijl voor de bibliotheek. De samenleving verandert zo snel, en dat beïnvloedt ons werk. Je kunt het je eigenlijk nauwelijks permitteren om te blijven doen wat je al goed kan. Wij werken bij de Bibliotheek Rijn en Venen aan een organisatie waarin we elkaar aanmoedigen om nieuwe dingen te proberen, te groeien en open te zijn over wat wel en niet lukt. Want als je stopt met het enkel veilig herhalen waar je al goed in bent, maar meer groei en ontwikkeling nastreeft, kun je ervan uitgaan dat er vaker iets faliekant misgaat. Die prijs betalen we graag voor een cultuur van een leven lang ontwikkelen, ook binnen onze eigen organisatie. We zijn dan ook meer bezig met respect voor degene met moedige ontwikkelpogingen en veerkracht, ook als er iets misgaat, dan met het belonen van perfectie.

Op welke prestatie ben je het meest trots?
Dat we, mede dankzij de SPUK-regeling, een extra vestiging mogen openen, het programma van bestaande vestigingen kunnen verstevigen en zelfs de geplande sluiting van een vestiging ongedaan hebben weten te maken. Tijdens dat laatste proces stonden bewoners met spandoeken voor de deur van het stadhuis. Dat maakte aan mij mooi duidelijk hoezeer de bieb voor hen leeft.

Was je altijd al een lezer?
Ik kom uit een onderwijsgezin. Op woensdagmiddag was een bezoek aan de bibliotheek dus vaste prik. Dat was een klein bibliotheekje in Limburg, waar ik de sectie met A- en B-boeken al snel uit had. Toen ik in Roermond naar de middelbare school ging, bood die bibliotheek meer uitkomsten. Ik vond het ook altijd leuk mee te doen aan activiteiten, zoals de Kinder- en de Jonge Jury.

Hoe zijn je studie- en loopbaan verlopen?
Na mijn middelbareschooltijd ging ik een jaar naar Parijs om kunstgeschiedenis te studeren. Toen ik terugkwam, wist ik niet goed wat ik wilde studeren: internationale betrekkingen, een taal- en cultuurstudie of toch liever politicologie? Uiteindelijk vond ik een studie waarin ik dat allemaal kon combineren: Kunstbeleid en Management aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dat vond ik waanzinnig leuk: ik kon het heel goed vinden met de mensen die daar rondliepen. Daarnaast kreeg ik ook een kijkje in de keuken van verschillende opleidingen: van grote groepen bij de rechtenfaculteit tot kleine clubjes bij neerlandistiek.