Foto: privéarchief Sanne Mulder

Ten einde raad klopt men dan bij ons aan, want vergeet niet dat iedereen die ons benadert zich schaamt voor de ontstane situatie. Daarom proberen we zo laagdrempelig mogelijk te zijn. In die zin is de bibliotheek als uiterst toegankelijke en transparante organisatie een perfecte partner. Een plek waar veel mensen samenkomen, elkaar ontmoeten en waar allerlei activiteiten plaatsvinden. Dat betaalt zich in ons geval uit in een flinke toeloop. Twee keer in de week – op woensdag en vrijdag – hebben we een financieel spreekuur in de bieb. Dat zijn onze meest succesvolle spreekuren. In de eerste drie maanden van dit jaar hebben we op de woensdag alleen al 132 mensen begroet. Hoe ik dat succes verklaar? Zoals gezegd, is de laagdrempeligheid van de bibliotheek een zeer belangrijke factor. Daarnaast heeft de bezoeker altijd te maken met dezelfde vrijwilliger. Zodoende ontstaat er gemakkelijk een band. Bovendien delen bezoekers hun goede ervaringen met anderen. In de bieb zien we ook veel anderstaligen, die een beroep kunnen doen op een sleutelfiguur die tolkt.’

‘Bakkie doen’
‘Met de bibliotheek werken we prima samen. We houden bijvoorbeeld samen de website bij. Beide partijen hebben oog voor bepaalde doelgroepen in de samenleving, die wellicht meer aandacht verdienen. Elke tweede vrijdag in de maand hebben we “bakkie doen”, dat wil zeggen dat we in een informele sfeer evalueren wat we goed doen en wat we eventueel nog beter zouden kunnen doen. Ik heb het gevoel dat we dingen écht samen doen.’

Wat ik zou veranderen als ik op de stoel van de bibliotheekdirecteur zat? ‘Poeh, alle bibliotheekmedewerkers hebben al informatie gekregen over de dingen die we bij Humanitas doen, zodat ze beter naar ons kunnen doorverwijzen. Ook loopt er reeds een aanvraag voor de VoorleesExpress, maar wat ik zou verbeteren… Ik zou eerder een tip willen geven aan bibliotheken die nog geen Humanitas-afdeling in huis hebben. Mijn tip zou zijn: neem contact met ons op en kijk hoe je kunt samenwerken, want er zijn zoveel mooie projecten waarin je elkaar kunt versterken. De bieb is al een mooie vindplaats voor mensen die vragen hebben en die functie wordt alleen nog maar sterker, als men daar ook terecht kan voor de vragen, waar Humanitas zich op richt.’

Foto: Vereniging Humanitas

Stel dat Tineke directeur van de Cultuurfabriek was, zou ze dan iets doen om Humanitas nog meer te faciliteren of tot nog intensievere samenwerking te komen? ‘De bibliotheek staat echt open voor de dingen die wij bedenken, men heeft oog voor de kansen die er liggen. Dus ten overvloede: over de samenwerking met de bibliotheek ben ik uiterst tevreden.’

Perfecte partner
Ook vanuit de Friese hoofdstad klinken louter positieve geluiden. In de voormalige gevangenis aan de Blokhuispoort zijn niet alleen loketten te vinden van bijvoorbeeld het IDO en DUO, ook Humanitas biedt diensten aan in het onderkomen van de bieb. Sanne Mulder, sinds 2 januari van dit jaar coördinator van het project Thuisadministratie: ‘We hebben spreekuren op locatie, waaronder in de bieb, en daarnaast begeleid ik onze zestig vrijwilligers, die voor dit project mensen thuis bezoeken. Tot die vrijwilligers behoren mensen die bij een bank of een verzekeraar werken, maar ook mensen met een heel andere achtergrond. We werken nauw samen met de gemeente Leeuwarden, die momenteel ook een geldhulpcampagne draait. Iemand die het telefoonnummer dat vermeld staat in de campagneposters belt, wordt onder andere verwezen naar Humanitas. Daarnaast vragen mensen rechtstreeks, via onze website, hulp aan. Wat ik in dit dossier constateer, is dat de complexiteit van problemen toeneemt. Sommige mensen zien door de bomen het bos niet meer op het gebied van financiën. Er zijn ook zoveel regelingen, regeltjes en instanties, waardoor men niet meer weet waar je terechtkunt. Als vrijwilligersorganisatie richten wij ons op de enkelvoudige hulpvragen. Vaak gaat het daarbij om “gewone” mensen die door diverse oorzaken in de problemen zijn beland. Denk aan het verlies van werk, een dure ziekenhuisopname, et cetera. Aanmaningen stapelen zich op, men ziet geen uitweg meer.

Mooie combinatie
‘We zijn heel blij met onze plek in de bibliotheek, want zij kunnen bijvoorbeeld het lezen onder de aandacht brengen. Bij onze activiteiten wordt er wekelijks voorgelezen door een medewerker van de bieb, die daarbij aansluit op een gekozen thema. Op dit moment is het thema eten. Met name de laagdrempeligheid die de bibliotheek kenmerkt is een van de succesfactoren. Iedereen kan hier zo naar binnen lopen. Dat geldt ook voor het Mamacafé, dat is een open ruimte, je hoeft als bezoeker letterlijk niet over een drempel heen. De taakopvatting van de moderne bibliotheek is heel breed en zo bezien is zij voor een organisatie als die van ons een natuurlijke partner. We hebben allebei onze eigen expertise en specifieke doelstellingen, maar we zijn zonder meer aanvullend op elkaar. Dat is niet alleen bij het Mamacafé het geval, maar ook bij de VoorleesExpress. Wij hebben de expertise achter de voordeur en de bibliotheek heeft de expertise op (voor)leesgebied. Als je dat op een goede manier in elkaar schuift, krijg je een heel mooie combinatie.’

‘We zijn content met wat we samen hier in Veenendaal bereiken. Wekelijks ontvangen we gedurende de ochtend tijdens het inloopspreekuur veertig à vijfenveertig bezoekers, die exclusief voor het Mamacafé komen. Een heel diverse, internationale groep. Of we met de bibliotheek onze ervaringen evalueren? Dat doen we niet officieel, maar wel informeel. We weten elkaar in die zin wel degelijk te vinden. Zo stemmen onze vrijwilligers bijvoorbeeld de uitwerking van de thema’s af met een medewerker van de bibliotheek.’

Opvoeden en opgroeien
In Veenendaal richt Humanitas zich op zaken die te maken hebben met opvoeden en opgroeien. Andere thema’s, waar de vereniging zich landelijk op richt, zoals hulp bij schuld, laat men in de 70.000 inwoners tellende Utrechtse plaats achterwege. Van der Weerd: ‘Veenendaal is goed voorzien van allerlei organisaties en vrijwilligersclubs die zich met die andere thema’s bezighouden. Wij hebben gekozen voor de onderwerpen waarmee we ons kunnen onderscheiden. Dat hebben we ook zo afgestemd met onze subsidieverstrekker.’

Foto: Vereniging Humanitas / Marianne Michielen

Vis in het water
Sinds 2006 is Tineke van der Weerd al actief voor Humanitas. Als coördinator van de programma’s Home-Start (opvoedondersteuning aan gezinnen met opgroeiende kinderen in de leeftijd van nul tot zes jaar), de VoorleesExpress en het Mamacafé stuurt ze de vrijwilligers aan die het uitvoerend werk doen. Dat gebeurt in de Cultuurfabriek in Veenendaal, een multifunctionele accommodatie, waarvan de bibliotheek de grootste speler is. Afkomstig uit de verpleegkunde en later het welzijnswerk voelt Van der Weerd zich bij Humanitas als een vis in het water. Terugblikkend op het ontstaan van de samenwerking met de bieb zegt Tineke: ‘In 2012 moest er tijdens de Week van de Opvoeding een activiteit georganiseerd worden. Er was toen weinig aanbod voor ouders met jonge kinderen om laagdrempelig en kosteloos bij elkaar te komen. In gesprek geraakt met de bibliotheek, die net met BoekStart was begonnen, besloten we om in die week voor één keer een Mamacafé te organiseren. Dat beviel wederzijds zo goed dat we besloten het vaker te doen. In het begin was het nog vrij kleinschalig, één keer per maand, en ook hing het initiatief sterk aan enkele personen. Allengs werd het twee keer per maand, en uiteindelijk elke week. Tevens zijn we de aanpak gaan professionaliseren, om te voorkomen dat het initiatief stilvalt als een paar personen hun vrijwilligerswerk beëindigen. Daartoe stelde Humanitas een aantal coördinatie-uren beschikbaar en we tekenden een samenwerkingsovereenkomst met de bibliotheek, niet alleen voor het Mamacafé, maar ook voor de VoorleesExpress.’

Vrijwilligers zijn de smeerolie van de maatschappij. Zonder vrijwilligers zouden veel sectoren in onze samenleving piepend en krakend tot stilstand komen. Een organisatie die zich al vele decennia zeer bewust is van dit feit en daar actief op inhaakt, is Humanitas. De vereniging werd opgericht door een groep mensen die, net na de Tweede Wereldoorlog, het belang van maatschappelijke zorg en hulpverlening inzagen. De oprichters wilden een organisatie opzetten die zich zou richten op het bieden van praktische hulp aan kwetsbare mensen in de samenleving, ongeacht hun achtergrond of levensopvatting. De naam Humanitas verwijst naar het humanisme en benadrukt de waarde van menselijkheid en zorg voor anderen.

Forse impact
Humanitas heeft met de inzet van ruim 20.000 vrijwilligers een forse impact in Nederland. De vrijwilligers werken op lokaal en regionaal niveau om ervoor te zorgen dat kwetsbare mensen in elke hoek van het land de hulp kunnen krijgen, die ze nodig hebben. De organisatie heeft zo’n 76 afdelingen door heel Nederland. Per 1 maart 2023 trad Jerzy Soetekouw aan als directeur van Humanitas. In een interview met Zorg & Sociaalweb gaf hij aan dat de mensgerichte benadering van de vereniging hem aanspreekt: ‘Ik geloof dat we – al is het maar voor even – met iedere ontmoeting betekenisvol voor een ander kunnen zijn.’ Met het oog op de komende jaren heeft de organisatie een Plan voor de Toekomst opgesteld. Dit document beschrijft de koers tot 2030, met aandacht voor maatschappelijke uitdagingen, zoals vergrijzing, individualisering en klimaatverandering. Soetekouw en de Raad van Bestuur benadrukken daarin het belang van samenwerken en netwerkgericht werken om de ambities van de vereniging waar te maken. De kracht van Humanitas ligt volgens het management in haar samenwerkingsverbanden met andere organisaties en instellingen. De vereniging werkt nauw samen met welzijnsorganisaties, gemeentelijke diensten, zorginstellingen, scholen en andere vrijwilligersnetwerken. Ook met openbare bibliotheken in Nederland worden de krachten gebundeld. Dat gebeurt onder andere in Veenendaal en Leeuwarden. Hoe ervaren de coördinatoren van Humanitas aldaar de samenwerking?

Vereniging Humanitas, opgericht in 1945, is een van de grootste en bekendste vrijwilligersorganisaties van Nederland. De vrijwilligers van Humanitas zijn er voor iedereen die even wat hulp kan gebruiken. Ze luisteren en denken mee bij geldzorgen, opvoedvragen, rouw, eenzaamheid en meer en zoeken naar een oplossing of een nieuw begin. Humanitas speelt al decennialang onder meer een cruciale rol in het bieden van ondersteuning op verschillende gebieden en sociale verbondenheid. In een tijd waarin sociale isolatie en armoede steeds meer onder de aandacht komen, blijft Humanitas van belang voor veel mensen in ons land. Met de openbare bibliotheek vindt op diverse plekken samenwerking plaats. Twee coördinatoren schetsen hun ervaringen.

In gesprek met stakeholders