Foto: Shutterstock
‘Hybride content’?
Virtuele taal voor beginners
Voor de één (niet zelden jong van leeftijd) is het gesneden koek, voor de ander (vaak wat ouder) is het abracadabra. Welkom in de wondere virtuele wereld – en het bijbehorende taalgebruik. In het persbericht van het convenant Virtueel Bibliotheek Platform gaat het over ‘het optimaliseren van de klantreizen’, ‘het gezamenlijk creëren van content’ en ‘strategisch de lijnen uitzetten met een gedeelde roadmap, zodat product owners, contentmarketeers en communicatiespecialisten samen aan de slag kunnen.’
Schaam u niet als u het spoor een beetje bijster raakt; Bibliotheekblad helpt een handje:
Hybride: letterlijk ‘kruising tussen twee dingen’. In dit geval: dat je als bibliotheek zowel fysiek als digitaal een heleboel te bieden hebt.
Klantreis: wat je klant beleeft als hij je (fysiek of digitaal) bezoekt.
Content: de inhoud van iets (bijvoorbeeld het platform), ofwel de informatie en ervaringen die gericht zijn op je publiek.
Content marketeer: iemand die met behulp van content een product of dienst ‘in de markt zet’ (aan de man of vrouw brengt).
CMS: Content Management Systeem, ofwel de software die je gebruikt om de inhoud van je website/platform te creëren en wijzigen.
CRM: Customer Relationship Management ofwel de manier waarop je klantgegevens beheert.
Product owner: degene die namens een organisatie de taak heeft om van een product/systeem (hier: het platform) een succes te maken. Hij/zij moet dus zorgen dat het platform waardevol is voor klanten en de organisatie.
Roadmap: plan voor de komende tijd, ofwel wat wil je komend jaar bereiken (met je platform)? ‘Gedeelde roadmap’: initiatieven waar meerdere bibliotheken (ofwel platformeigenaren) samen aan gaan werken.
Narrowcasting: een specifiek publiek (in dit geval je fysieke bezoekers) bereiken met informatie op beeldschermen. Tegenovergestelde van broadcasting: met hagel schieten zonder dat je onderscheid maakt in typen consumenten.
Voor wie vreest dat (potentiële) klanten zich laten afschrikken door al dit jargon en Engels, heeft Annerie Brenninkmeijer een geruststellende boodschap: ‘Om te kunnen genieten van ons platform, hoef je als bezoeker echt niet te snappen wat een product owner of een roadmap is.’
Het convenant Virtueel Bibliotheek Platform is ondertekend door:
- Bibliotheek AanZet: dertig vestigingen in Zuid-Holland.
- FlevoMeer Bibliotheek: zeven vestigingen in Lelystad, Noordoostpolder, Dronten, Zeewolde, Urk, Biddinghuizen en Swifterbant.
- Bibliotheek Kennemerwaard: zeventien vestigingen in Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk & Waard.
- De Nieuwe Bibliotheek: vier vestigingen in Almere.
- Bibliotheek Twente: zeven vestigingen in Hengelo (tweemaal), Goor, Delden, Diepenheim, Markelo en Oldenzaal.
Bibliotheek AanZet heeft een uitgebreide boekzoektool op onze website, genaamd Bookarang. Dat is een Spotify- of Google-achtige benadering met heel veel zoekmogelijkheden. Je kunt niet alleen zoeken op auteur, titel, ISBN of onderwerp, maar ook op sfeer en emotie, en zelfs op dikke boeken en dunne boeken.
Vijf organisaties doen mee
Welkom op het Virtueel Bibliotheek Platform
Het Virtueel Bibliotheek Platform telt sinds kort vijf bibliotheekorganisaties die hun website hebben ingeruild voor ... ja, voor wat eigenlijk? En wat levert dat op? ‘Het platform is onze drukstbezochte vestiging.’
‘Het is zó veel meer dan een website’
ICT / bedrijfsvoering
TEKST: Stan Verhaag • Illustraties: met dank aan Ronald Capelle / Bibliotheek AanZet
Bij FlevoMeer Bibliotheek kun je chatten met de BieBot.
Volgens Bas Hüsstege (manager Markt & Innovatie bij Bibliotheek AanZet) moeten we het platform zien als ‘een legoplaat waar we steeds blokjes aan toevoegen zodat het een nóg mooier en groter legobouwwerk wordt’. En elke bibliotheek gebruikt van die steentjes wat zij kan en wil gebruiken.
Bibliotheekblad 5 • mei 2024
Clubgevoel
Schaalvoordeel is dan ook een laatste voordeel van de platformaanpak, menen de betrokkenen. ‘Als vijf bibliotheekorganisaties kopen we gezamenlijk technische kennis in bij een externe partner die wij nooit zelf zouden kunnen aanstellen’, zegt Bas Hüsstege. ‘Zulke kennis is veel te duur en te specifiek, zoals je als bibliotheek ook niet je eigen advocaten in dienst hebt. Maar het zit hem ook in communicatiemedewerkers die taken verdelen: de één maakt content voor de Kinderboekenweek, de ander voor het Leesfeest.’ Annerie Brenninkmeijer: ‘We willen allemaal graag digitaal doen, maar we hebben niet allemaal de digitale kennis en expertise en soms middelen in huis om het zelf allemaal te kunnen.’ Hüsstege: ‘In de bibliotheekbranche wordt veel gesproken over innovatie, maar echt innoveren op grote schaal gebeurt in beperkte mate. Dat doet onze club wel: wij voelen urgentie en willen samen verder komen.’
Het is dit clubgevoel dat Ester Naafs inspireerde en haar bibliotheek mede deed besluiten om zich aan te sluiten bij het Virtueel Bibliotheek Platform: ‘Het enthousiasme van de club sprak mij persoonlijk aan. Dit zijn mensen die iets willen en daar ook iets voor willen doen. En dan ook nog op een degelijke en deugdelijke manier, maar toch het liefst wat eerder dan het landelijke verhaal, dat een beetje erachteraan loopt. Een soort pioniers? Ja, zo zou je ons kunnen noemen.’
Bas Hüsstege: ‘De KB verzorgt gratis een basiswebsite voor de hele branche. Die is op het eerste gezicht prima, maar je kunt er zeer beperkt elementen aanpassen, terwijl het juist cruciaal is dat je een website blijft verbeteren op basis van gebruikersgedrag. Een knop waar niet op geklikt wordt, moet je verplaatsen. Een pagina die niemand bezoekt, moet je aanpassen of verwijderen. Een website relevant houden is een continu proces. En dan komen bezoekers ook nog eens terug.’
Annerie Brenninkmeijer: ‘Ik ben heel blij met WaaS. Fantastisch dat het bestaat. Maar wij ervoeren daar wel minder ruimte voor de bijzondere look and feel van onze bibliotheek én minder ruimte om te innoveren. Om nieuwe dingen uit te proberen, zoals een ander ticketing- of verhuursysteem. Of om een systeem te koppelen aan onze website zodat we meer kennis krijgen van hoe de site gebruikt wordt.’
Overigens heeft de KB 32 miljoen euro aangevraagd bij het ministerie van OCW om tot en met 2031 de LDI ‘door te ontwikkelen en de collecties toegankelijker en inclusiever te maken’, aldus het jaarverslag 2022.
Inspiratiebron
Wat heeft de digitale toekomst in petto voor bibliotheken? Annerie Brenninkmeijer heeft er als directeur een duidelijk beeld bij. ‘Op dit moment zijn wij als platform het wiel aan het uitvinden’, meent ze. ‘Ondertussen is de Koninklijke Bibliotheek aan het nadenken over de nieuwe WaaS, maar dat zou wat mij betreft met iets meer urgentie en vaart mogen gebeuren, want de digitale wereld om ons heen staat niet stil.’
Toch is Brenninkmeijer ‘optimistisch’ over de toekomst die de KB kan bieden: ‘Ik zie ons platform als een inspiratiebron voor de nieuwe WaaS. Op termijn zou ik willen dat wij niet met een kleine groep bibliotheken het nodige geld bij elkaar brengen, maar dat de nieuwe WaaS het flexibele en innovatieve platform wordt voor alle bibliotheken, en dat wij daar ook naar kunnen overstappen.’ Haar ideaalbeeld is dus dat het Virtueel Bibliotheek Platform zichzelf ooit kan opheffen? ‘Ja, en wat mij betreft is dit dus ook een oproep aan andere bibliotheken om met ons mee te doen en aan de KB om met ons mee te denken en uiteindelijk te komen tot een veel groter innovatief platform dat niet alleen is weggelegd voor een select gezelschap bibliotheken, maar voor een veel grotere club. Want sommige bibliotheken moeten nu eenmaal elk dubbeltje twee keer omdraaien. Ook hun gun ik een fantastisch virtueel bibliotheekplatform.’
Je kunt hulp vragen bij de klantenservice. En je kunt naar “Voor onderwijs”. Het platform is heel gebruiksvriendelijk voor mobiele telefoons. Over het algemeen vinden mensen vrij snel waar ze naar op zoek zijn en willen ze verder kijken.’
WaaS
Veel bibliotheken werken met een website die de Koninklijke Bibliotheek aanbiedt. Dat KB-systeem luistert naar de naam WaaS: Website as a Service. WaaS is onderdeel van de landelijke digitale infrastructuur (LDI), waarvoor de KB sinds de Bibliotheekwet van 2015 verantwoordelijk is. Bibliotheken mogen zelf kiezen of ze gebruikmaken van WaaS. Zo’n 93 van de 142 bibliotheken in Nederland deden dit in 2020 en het aantal is groeiende, staat in het KB-jaarverslag van 2020.
Ook Bibliotheek Twente overwoog om voor WaaS te kiezen, maar deed het uiteindelijk niet. ‘WaaS is een heel degelijk kwaliteitsplatform,’ zegt Ester Naafs, ‘maar wij vinden dat het Virtueel Bibliotheek Platform op dit moment meer mogelijkheden biedt voor nieuwe dienstverlening en toekomstbestendiger is opgezet. Ook is de achterkant van de site gebruiksvriendelijker en kunnen we het gebruik beter monitoren.’
Even omschakelen
Naafs noemt het voorbeeld van een digitaal vaardige collega die in het onderhoudssysteem van de voormalige website zelf pagina’s ‘in elkaar kon knutselen op basis van eigen voorkeuren’. ‘Dat kan nog steeds wel,’ zegt Naafs, ‘maar over het kader is goed nagedacht, daar kijken we in overleg met de andere bibliotheken en de leverancier naar. Dat was die medewerker niet gewend.’
Ook voor gebruikers is het even omschakelen. ‘We krijgen veel enthousiaste reacties over hoe overzichtelijk en gebruiksvriendelijk de site is, wel hebben vooral de oudere sitebezoekers soms wat moeite met de nieuwe navigatie: “De andere site werkt perfect. Hier kan ik niks vinden.” Maar ja, dat is even een periode. Over het algemeen worden het platform en de navigatie ervaren als heel fijn, rustig en overzichtelijk. En het geeft veel meer inzicht in wat de bibliotheek allemaal doet. Alleen al hoe je binnenkomt: dan zie je meteen staan: “Lenen, Hulp & Leren, Activiteiten”.
Prikkelen op interesses
Volgens Hüsstege moeten we het platform zien als ‘een legoplaat waar we steeds blokjes aan toevoegen zodat het een nóg mooier en groter legobouwwerk wordt’. En elke bibliotheek gebruikt van die steentjes wat zij kan en wil: ‘Almere heeft bijvoorbeeld een speciaal ticketingsysteem. En wij als AanZet hebben een uitgebreide boekzoektool op onze website, genaamd Bookarang. Dat is een Spotify- of Google-achtige benadering met heel veel zoekmogelijkheden. Je kunt niet alleen zoeken op auteur, titel, ISBN of onderwerp, maar ook op sfeer en emotie, en zelfs op dikke boeken en dunne boeken. Bookarang is zo’n legosteen die ons platform verrijkt en onze dienstverlening verbetert.’ Volgens Annerie Brenninkmeijer helpt de platformbenadering om dienstverlening op maat te bieden: ‘Een gezin met kleine kinderen heeft andere interesses dan iemand die alleenstaand is en gek is van films of games. Met artificial intelligence en een goede CRM (zie kadertekst, red.) willen we mensen prikkelen en af en toe iets verrassends laten zien.’
Toegangspoort
De meest recente aanwinst van het platform is Bibliotheek Twente. Waarom koos deze organisatie voor de overstap van een eigen website naar het platform? ‘Een website is vaak een online folder, een platform is de toegangspoort tot heel veel informatie én tot zelfontwikkeling’, zegt communicatieadviseur Ester Naafs. ‘Bij zo’n platform horen ook online kanalen die aansluiten op de specifieke behoeftes van mensen. Waar we naartoe willen is dat mensen en communities elkaar online kunnen ontmoeten. Dat faciliteren we graag. We zijn als bibliotheek tenslotte medeverantwoordelijk voor hoe gaat het met de informatiemaatschappij.’
Voorheen werkten ze in Hengelo, Hof van Twente en Oldenzaal met een Joomla-website, waarbij het mogelijk was om zelf ‘aan de website te sleutelen’, aldus Naafs. Hoe reageren de medewerkers op het nieuwe platform? ‘De navigatie is nu wat minder uitgebreid dan zij was en het ziet er ook eventjes anders uit. Dus het was wel een beetje inleveren voor sommigen: “O, nu kan ik niet meer even zelf dit of dat.” Waarop ik als verantwoordelijke aangeef: “Dat is inderdaad wennen, maar met onze nieuwe site kunnen we beter lijn houden in hoe we ermee omgaan en meer focus leggen op welk effect het heeft wat we doen.”’
Verschil kon niet groter
Dat nog niet iedereen even enthousiast bezig is met die transformatie, beseft Hüsstege: ‘Wat we in bibliotheekland nog best veel tegenkomen, is dat mensen zeggen: “Wij willen wel digitaal, maar we weten nog niet zo goed wat het ons concreet oplevert. En wat is het nou eigenlijk, zo’n platform? Is het een uitgebreide website? En wat levert het op?”’ Dat verschil tussen een website en een platform is lastig uit te leggen, erkent Hüsstege. Toch kon het verschil niet groter zijn, voegt hij er in één adem aan toe. ‘Een website kunnen jij en ik vanmiddag nog in elkaar zetten. En dan staat er iets online dat de hele wereld kan zien. Maar een platform biedt veel meer.’
Annerie Brenninkmeijer, directeur van De Nieuwe Bibliotheek, noemt het platform ook wel ‘de bibliotheek in je broekzak’, ofwel in je telefoon: ‘Het is een plek waar je altijd naartoe kunt voor inspiratie, voor persoonlijk advies, om te ontdekken wat bij jou in de buurt gaande is, om gelijkgezinden te ontmoeten elders in het land. Voor mij gaat het erom dat je 24 uur 7 dagen per week een openbare bibliotheek kunt gebruiken.’ Bas Hüsstege omschrijft het platform als ‘onze drukstbezochte vestiging. We trekken inmiddels bijna één miljoen bezoekers per jaar en streven de komende jaren naar een verdubbeling.’
‘De bieb is een plek waar jij jezelf kunt ontwikkelen en waar iedereen welkom is. Lezen, leren, ontmoeten óf op zoek naar inspiratie en antwoorden. Het kan en mag allemaal. En als lid kun je nóg meer!’
Met deze tekst verwelkomen de vijf bibliotheekorganisaties van het Virtueel Bibliotheek Platform hun online klanten. ‘Groot nieuws in de bibliotheekbranche’, zo noemt Bas Hüsstege (manager Markt & Innovatie bij Bibliotheek AanZet), het convenant dat de vijf eind 2023 ondertekenden. Want dit platform is de toekomst, zo is Hüssteges vaste overtuiging: ‘Iedereen beseft dat de wereld niet meer alleen fysiek is maar ook digitaal. Wie uit eten gaat, schrijft vaak in het restaurant al een review online. Als ik een trui ga kopen, kan ik direct online de prijs vergelijken met andere winkels. Vriendschappen worden digitaal onderhouden, met af en toe een fysiek etentje of avondje uit. Dat is de wereld waarin we leven. Daar moet de bieb ook in presteren. Het gaat om de digitale transformatie.’
Foto: Shutterstock
Voor de één (niet zelden jong van leeftijd) is het gesneden koek, voor de ander (vaak wat ouder) is het abracadabra. Welkom in de wondere virtuele wereld – en het bijbehorende taalgebruik. In het persbericht van het convenant Virtueel Bibliotheek Platform gaat het over ‘het optimaliseren van de klantreizen’, ‘het gezamenlijk creëren van content’ en ‘strategisch de lijnen uitzetten met een gedeelde roadmap, zodat product owners, contentmarketeers en communicatiespecialisten samen aan de slag kunnen.’
Schaam u niet als u het spoor een beetje bijster raakt; Bibliotheekblad helpt een handje:
Hybride: letterlijk ‘kruising tussen twee dingen’. In dit geval: dat je als bibliotheek zowel fysiek als digitaal een heleboel te bieden hebt.
Klantreis: wat je klant beleeft als hij je (fysiek of digitaal) bezoekt.
Content: de inhoud van iets (bijvoorbeeld het platform), ofwel de informatie en ervaringen die gericht zijn op je publiek.
Content marketeer: iemand die met behulp van content een product of dienst ‘in de markt zet’ (aan de man of vrouw brengt).
CMS: Content Management Systeem, ofwel de software die je gebruikt om de inhoud van je website/platform te creëren en wijzigen.
CRM: Customer Relationship Management ofwel de manier waarop je klantgegevens beheert.
Product owner: degene die namens een organisatie de taak heeft om van een product/systeem (hier: het platform) een succes te maken. Hij/zij moet dus zorgen dat het platform waardevol is voor klanten en de organisatie.
Roadmap: plan voor de komende tijd, ofwel wat wil je komend jaar bereiken (met je platform)? ‘Gedeelde roadmap’: initiatieven waar meerdere bibliotheken (ofwel platformeigenaren) samen aan gaan werken.
Narrowcasting: een specifiek publiek (in dit geval je fysieke bezoekers) bereiken met informatie op beeldschermen. Tegenovergestelde van broadcasting: met hagel schieten zonder dat je onderscheid maakt in typen consumenten.
Voor wie vreest dat (potentiële) klanten zich laten afschrikken door al dit jargon en Engels, heeft Annerie Brenninkmeijer een geruststellende boodschap: ‘Om te kunnen genieten van ons platform, hoef je als bezoeker echt niet te snappen wat een product owner of een roadmap is.’
‘Hybride content’?
Virtuele taal voor beginners
Clubgevoel
Schaalvoordeel is dan ook een laatste voordeel van de platformaanpak, menen de betrokkenen. ‘Als vijf bibliotheekorganisaties kopen we gezamenlijk technische kennis in bij een externe partner die wij nooit zelf zouden kunnen aanstellen’, zegt Bas Hüsstege. ‘Zulke kennis is veel te duur en te specifiek, zoals je als bibliotheek ook niet je eigen advocaten in dienst hebt. Maar het zit hem ook in communicatiemedewerkers die taken verdelen: de één maakt content voor de Kinderboekenweek, de ander voor het Leesfeest.’ Annerie Brenninkmeijer: ‘We willen allemaal graag digitaal doen, maar we hebben niet allemaal de digitale kennis en expertise en soms middelen in huis om het zelf allemaal te kunnen.’ Hüsstege: ‘In de bibliotheekbranche wordt veel gesproken over innovatie, maar echt innoveren op grote schaal gebeurt in beperkte mate. Dat doet onze club wel: wij voelen urgentie en willen samen verder komen.’
Het is dit clubgevoel dat Ester Naafs inspireerde en haar bibliotheek mede deed besluiten om zich aan te sluiten bij het Virtueel Bibliotheek Platform: ‘Het enthousiasme van de club sprak mij persoonlijk aan. Dit zijn mensen die iets willen en daar ook iets voor willen doen. En dan ook nog op een degelijke en deugdelijke manier, maar toch het liefst wat eerder dan het landelijke verhaal, dat een beetje erachteraan loopt. Een soort pioniers? Ja, zo zou je ons kunnen noemen.’
Bibliotheek AanZet heeft een uitgebreide boekzoektool op onze website, genaamd Bookarang. Dat is een Spotify- of Google-achtige benadering met heel veel zoekmogelijkheden. Je kunt niet alleen zoeken op auteur, titel, ISBN of onderwerp, maar ook op sfeer en emotie, en zelfs op dikke boeken en dunne boeken.
Bas Hüsstege: ‘De KB verzorgt gratis een basiswebsite voor de hele branche. Die is op het eerste gezicht prima, maar je kunt er zeer beperkt elementen aanpassen, terwijl het juist cruciaal is dat je een website blijft verbeteren op basis van gebruikersgedrag. Een knop waar niet op geklikt wordt, moet je verplaatsen. Een pagina die niemand bezoekt, moet je aanpassen of verwijderen. Een website relevant houden is een continu proces. En dan komen bezoekers ook nog eens terug.’
Annerie Brenninkmeijer: ‘Ik ben heel blij met WaaS. Fantastisch dat het bestaat. Maar wij ervoeren daar wel minder ruimte voor de bijzondere look and feel van onze bibliotheek én minder ruimte om te innoveren. Om nieuwe dingen uit te proberen, zoals een ander ticketing- of verhuursysteem. Of om een systeem te koppelen aan onze website zodat we meer kennis krijgen van hoe de site gebruikt wordt.’
Overigens heeft de KB 32 miljoen euro aangevraagd bij het ministerie van OCW om tot en met 2031 de LDI ‘door te ontwikkelen en de collecties toegankelijker en inclusiever te maken’, aldus het jaarverslag 2022.
Inspiratiebron
Wat heeft de digitale toekomst in petto voor bibliotheken? Annerie Brenninkmeijer heeft er als directeur een duidelijk beeld bij. ‘Op dit moment zijn wij als platform het wiel aan het uitvinden’, meent ze. ‘Ondertussen is de Koninklijke Bibliotheek aan het nadenken over de nieuwe WaaS, maar dat zou wat mij betreft met iets meer urgentie en vaart mogen gebeuren, want de digitale wereld om ons heen staat niet stil.’
Toch is Brenninkmeijer ‘optimistisch’ over de toekomst die de KB kan bieden: ‘Ik zie ons platform als een inspiratiebron voor de nieuwe WaaS. Op termijn zou ik willen dat wij niet met een kleine groep bibliotheken het nodige geld bij elkaar brengen, maar dat de nieuwe WaaS het flexibele en innovatieve platform wordt voor alle bibliotheken, en dat wij daar ook naar kunnen overstappen.’ Haar ideaalbeeld is dus dat het Virtueel Bibliotheek Platform zichzelf ooit kan opheffen? ‘Ja, en wat mij betreft is dit dus ook een oproep aan andere bibliotheken om met ons mee te doen en aan de KB om met ons mee te denken en uiteindelijk te komen tot een veel groter innovatief platform dat niet alleen is weggelegd voor een select gezelschap bibliotheken, maar voor een veel grotere club. Want sommige bibliotheken moeten nu eenmaal elk dubbeltje twee keer omdraaien. Ook hun gun ik een fantastisch virtueel bibliotheekplatform.’
Bij FlevoMeer Bibliotheek kun je chatten met de BieBot.
Je kunt hulp vragen bij de klantenservice. En je kunt naar “Voor onderwijs”. Het platform is heel gebruiksvriendelijk voor mobiele telefoons. Over het algemeen vinden mensen vrij snel waar ze naar op zoek zijn en willen ze verder kijken.’
WaaS
Veel bibliotheken werken met een website die de Koninklijke Bibliotheek aanbiedt. Dat KB-systeem luistert naar de naam WaaS: Website as a Service. WaaS is onderdeel van de landelijke digitale infrastructuur (LDI), waarvoor de KB sinds de Bibliotheekwet van 2015 verantwoordelijk is. Bibliotheken mogen zelf kiezen of ze gebruikmaken van WaaS. Zo’n 93 van de 142 bibliotheken in Nederland deden dit in 2020 en het aantal is groeiende, staat in het KB-jaarverslag van 2020.
Ook Bibliotheek Twente overwoog om voor WaaS te kiezen, maar deed het uiteindelijk niet. ‘WaaS is een heel degelijk kwaliteitsplatform,’ zegt Ester Naafs, ‘maar wij vinden dat het Virtueel Bibliotheek Platform op dit moment meer mogelijkheden biedt voor nieuwe dienstverlening en toekomstbestendiger is opgezet. Ook is de achterkant van de site gebruiksvriendelijker en kunnen we het gebruik beter monitoren.’
Even omschakelen
Naafs noemt het voorbeeld van een digitaal vaardige collega die in het onderhoudssysteem van de voormalige website zelf pagina’s ‘in elkaar kon knutselen op basis van eigen voorkeuren’. ‘Dat kan nog steeds wel,’ zegt Naafs, ‘maar over het kader is goed nagedacht, daar kijken we in overleg met de andere bibliotheken en de leverancier naar. Dat was die medewerker niet gewend.’
Ook voor gebruikers is het even omschakelen. ‘We krijgen veel enthousiaste reacties over hoe overzichtelijk en gebruiksvriendelijk de site is, wel hebben vooral de oudere sitebezoekers soms wat moeite met de nieuwe navigatie: “De andere site werkt perfect. Hier kan ik niks vinden.” Maar ja, dat is even een periode. Over het algemeen worden het platform en de navigatie ervaren als heel fijn, rustig en overzichtelijk. En het geeft veel meer inzicht in wat de bibliotheek allemaal doet. Alleen al hoe je binnenkomt: dan zie je meteen staan: “Lenen, Hulp & Leren, Activiteiten”.
Volgens Bas Hüsstege (manager Markt & Innovatie bij Bibliotheek AanZet) moeten we het platform zien als ‘een legoplaat waar we steeds blokjes aan toevoegen zodat het een nóg mooier en groter legobouwwerk wordt’. En elke bibliotheek gebruikt van die steentjes wat zij kan en wil gebruiken.
Prikkelen op interesses
Volgens Hüsstege moeten we het platform zien als ‘een legoplaat waar we steeds blokjes aan toevoegen zodat het een nóg mooier en groter legobouwwerk wordt’. En elke bibliotheek gebruikt van die steentjes wat zij kan en wil: ‘Almere heeft bijvoorbeeld een speciaal ticketingsysteem. En wij als AanZet hebben een uitgebreide boekzoektool op onze website, genaamd Bookarang. Dat is een Spotify- of Google-achtige benadering met heel veel zoekmogelijkheden. Je kunt niet alleen zoeken op auteur, titel, ISBN of onderwerp, maar ook op sfeer en emotie, en zelfs op dikke boeken en dunne boeken. Bookarang is zo’n legosteen die ons platform verrijkt en onze dienstverlening verbetert.’ Volgens Annerie Brenninkmeijer helpt de platformbenadering om dienstverlening op maat te bieden: ‘Een gezin met kleine kinderen heeft andere interesses dan iemand die alleenstaand is en gek is van films of games. Met artificial intelligence en een goede CRM (zie kadertekst, red.) willen we mensen prikkelen en af en toe iets verrassends laten zien.’
Toegangspoort
De meest recente aanwinst van het platform is Bibliotheek Twente. Waarom koos deze organisatie voor de overstap van een eigen website naar het platform? ‘Een website is vaak een online folder, een platform is de toegangspoort tot heel veel informatie én tot zelfontwikkeling’, zegt communicatieadviseur Ester Naafs. ‘Bij zo’n platform horen ook online kanalen die aansluiten op de specifieke behoeftes van mensen. Waar we naartoe willen is dat mensen en communities elkaar online kunnen ontmoeten. Dat faciliteren we graag. We zijn als bibliotheek tenslotte medeverantwoordelijk voor hoe gaat het met de informatiemaatschappij.’
Voorheen werkten ze in Hengelo, Hof van Twente en Oldenzaal met een Joomla-website, waarbij het mogelijk was om zelf ‘aan de website te sleutelen’, aldus Naafs. Hoe reageren de medewerkers op het nieuwe platform? ‘De navigatie is nu wat minder uitgebreid dan zij was en het ziet er ook eventjes anders uit. Dus het was wel een beetje inleveren voor sommigen: “O, nu kan ik niet meer even zelf dit of dat.” Waarop ik als verantwoordelijke aangeef: “Dat is inderdaad wennen, maar met onze nieuwe site kunnen we beter lijn houden in hoe we ermee omgaan en meer focus leggen op welk effect het heeft wat we doen.”’
‘Het is zó veel meer dan een website’
Welkom op het Virtueel Bibliotheek Platform
Het convenant Virtueel Bibliotheek Platform is ondertekend door:
- Bibliotheek AanZet: dertig vestigingen in Zuid-Holland.
- FlevoMeer Bibliotheek: zeven vestigingen in Lelystad, Noordoostpolder, Dronten, Zeewolde, Urk, Biddinghuizen en Swifterbant.
- Bibliotheek Kennemerwaard: zeventien vestigingen in Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk & Waard.
- De Nieuwe Bibliotheek: vier vestigingen in Almere.
- Bibliotheek Twente: zeven vestigingen in Hengelo (tweemaal), Goor, Delden, Diepenheim, Markelo en Oldenzaal.
Verschil kon niet groter
Dat nog niet iedereen even enthousiast bezig is met die transformatie, beseft Hüsstege: ‘Wat we in bibliotheekland nog best veel tegenkomen, is dat mensen zeggen: “Wij willen wel digitaal, maar we weten nog niet zo goed wat het ons concreet oplevert. En wat is het nou eigenlijk, zo’n platform? Is het een uitgebreide website? En wat levert het op?”’ Dat verschil tussen een website en een platform is lastig uit te leggen, erkent Hüsstege. Toch kon het verschil niet groter zijn, voegt hij er in één adem aan toe. ‘Een website kunnen jij en ik vanmiddag nog in elkaar zetten. En dan staat er iets online dat de hele wereld kan zien. Maar een platform biedt veel meer.’
Annerie Brenninkmeijer, directeur van De Nieuwe Bibliotheek, noemt het platform ook wel ‘de bibliotheek in je broekzak’, ofwel in je telefoon: ‘Het is een plek waar je altijd naartoe kunt voor inspiratie, voor persoonlijk advies, om te ontdekken wat bij jou in de buurt gaande is, om gelijkgezinden te ontmoeten elders in het land. Voor mij gaat het erom dat je 24 uur 7 dagen per week een openbare bibliotheek kunt gebruiken.’ Bas Hüsstege omschrijft het platform als ‘onze drukstbezochte vestiging. We trekken inmiddels bijna één miljoen bezoekers per jaar en streven de komende jaren naar een verdubbeling.’
Vijf organisaties doen mee
‘De bieb is een plek waar jij jezelf kunt ontwikkelen en waar iedereen welkom is. Lezen, leren, ontmoeten óf op zoek naar inspiratie en antwoorden. Het kan en mag allemaal. En als lid kun je nóg meer!’
Met deze tekst verwelkomen de vijf bibliotheekorganisaties van het Virtueel Bibliotheek Platform hun online klanten. ‘Groot nieuws in de bibliotheekbranche’, zo noemt Bas Hüsstege (manager Markt & Innovatie bij Bibliotheek AanZet), het convenant dat de vijf eind 2023 ondertekenden. Want dit platform is de toekomst, zo is Hüssteges vaste overtuiging: ‘Iedereen beseft dat de wereld niet meer alleen fysiek is maar ook digitaal. Wie uit eten gaat, schrijft vaak in het restaurant al een review online. Als ik een trui ga kopen, kan ik direct online de prijs vergelijken met andere winkels. Vriendschappen worden digitaal onderhouden, met af en toe een fysiek etentje of avondje uit. Dat is de wereld waarin we leven. Daar moet de bieb ook in presteren. Het gaat om de digitale transformatie.’
Bibliotheekblad 5 • mei 2024
Het Virtueel Bibliotheek Platform telt sinds kort vijf bibliotheekorganisaties die hun website hebben ingeruild voor ... ja, voor wat eigenlijk? En wat levert dat op? ‘Het platform is onze drukstbezochte vestiging.’
TEKST: Stan Verhaag • Illustraties: met dank aan Ronald Capelle / Bibliotheek AanZet
ICT / bedrijfsvoering